Chiến lược Lithium Toàn cầu của Tesla: Đảm bảo nguồn cung từ các mỏ lithium lớn nhất thế giới

Khi quá trình chuyển đổi năng lượng định hình lại các ngành công nghiệp toàn cầu, Tesla đã chuyển hướng chiến lược để khóa chặt các nguyên liệu thô quan trọng từ các mỏ lithium lớn và nhà sản xuất hàng đầu trên thế giới. Lithium đã trở thành một trong những mặt hàng được giám sát chặt chẽ nhất trong cuộc đua điện khí hóa phương tiện vận tải, với CEO Elon Musk liên tục nhấn mạnh nhu cầu của công ty trong việc thiết lập các hợp đồng cung cấp dài hạn giữa bối cảnh thị trường biến động.

Hiểu rõ về Cảnh quan Lithium Toàn cầu

Để hiểu nơi Tesla lấy lithium, trước tiên cần nắm rõ địa lý của hoạt động khai thác lithium toàn cầu. Các mỏ lithium trên thế giới tập trung chủ yếu ở một số khu vực. Australia chiếm ưu thế với các mỏ spodumene cứng, trong khi sa mạc Atacama của Chile cung cấp lithium từ dung dịch muối ngậm nước. Argentina, nằm trong Tam giác Lithium phong phú của Nam Mỹ, đã nổi lên là quốc gia sản xuất lithium lớn thứ tư trên thế giới. Tuy nhiên, bất chấp các hoạt động khai thác này, vẫn tồn tại một nút thắt quan trọng: Trung Quốc kiểm soát khoảng 72 phần trăm công suất chế biến lithium toàn cầu tính đến năm 2022, mang lại cho họ sức mạnh lớn trong việc kiểm soát các nguyên liệu tinh chế đạt tiêu chuẩn pin.

Sự tập trung địa lý này tạo ra cả cơ hội lẫn rủi ro. Vào mùa xuân năm 2024, Musk đã đến thăm Tổng thống Argentina Javier Milei tại nhà máy Tesla ở Austin để thảo luận về các cơ hội đầu tư lithium tiềm năng tại Argentina—một tín hiệu rõ ràng về ý định của Tesla trong việc đa dạng hóa nguồn cung từ nhiều châu lục và khai thác các vùng khai thác lithium hiệu quả nhất thế giới.

Mạng lưới cung ứng đa nguồn của Tesla

Thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, Tesla đã xây dựng một mạng lưới phức tạp các thỏa thuận cung cấp lithium với nhiều nhà sản xuất hoạt động tại các mỏ lithium lớn và các cơ sở chế biến trên toàn thế giới.

Các đối tác đã thiết lập:

Hợp đồng cung cấp lithium trong ba năm của Tesla với Ganfeng Lithium, một trong những nhà sản xuất lithium hàng đầu thế giới, bắt đầu từ cuối năm 2021. Ganfeng bắt đầu giao hàng vào năm 2022 và vẫn là nhà cung cấp chính. Arcadium Lithium, một công ty khai thác lớn sắp được Rio Tinto mua lại, duy trì các hợp đồng cung cấp hoạt động với nhà sản xuất xe điện. Tập đoàn Sichuan Yahua của Trung Quốc có nhiều thỏa thuận—một hợp đồng hiện tại đến năm 2030 về lithium hydroxide đạt tiêu chuẩn pin và một thỏa thuận mới được ký kết vào tháng 6 năm 2024 để cung cấp lithium carbonate từ năm 2025 đến 2027.

Mở rộng phạm vi địa lý:

Liontown Resources cung cấp cho Tesla spodumene concentrate từ dự án Kathleen Valley của họ ở Australia—một trong những mỏ lithium lớn của thế giới hiện đang trong giai đoạn phát triển. Thỏa thuận cung cấp ban đầu kéo dài năm năm bắt đầu từ năm 2024, với sản lượng bắt đầu vào tháng 7. Piedmont Lithium, đã sửa đổi thỏa thuận với Tesla vào tháng 1 năm 2023, cung cấp spodumene concentrate từ hoạt động Lithium Bắc Mỹ của họ (liên doanh với Sayona Mining), với các giao hàng kéo dài đến cuối năm 2025.

Cách tiếp cận đa khu vực này đảm bảo Tesla không phụ thuộc vào bất kỳ mỏ lithium hay quốc gia nào, giảm thiểu rủi ro địa chính trị và chuỗi cung ứng.

Bài Toán Hóa Học Pin: Nghĩ Lại Yêu Cầu Lithium

Không phải tất cả các pin của Tesla đều tiêu thụ lithium theo cùng một cách. Công ty sử dụng nhiều loại hóa học cathode, thay đổi căn bản về độ đậm đặc khoáng sản trong hệ truyền động của mình.

Tesla trước đây ưu tiên cathode nickel-cobalt-aluminum (NCA) do nhà cung cấp Panasonic của Nhật Bản phát triển—một loại hóa học cung cấp mật độ năng lượng cao với lượng cobalt giảm. Ví dụ, một chiếc Tesla Model S tiêu chuẩn dùng pin NCA (cân nặng khoảng 1.200 pound) chứa khoảng 138 pound lithium. LG Energy Solutions của Hàn Quốc cung cấp pin sử dụng hóa học nickel-cobalt-manganese-aluminum (NCMA).

Tuy nhiên, chiến lược của Tesla đã chuyển hướng rõ rệt sang cathode lithium-iron-phosphate (LFP), loại bỏ cobalt và nickel. Như Musk đã lưu ý từ năm 2016, lithium chỉ chiếm khoảng một phần mười thành phần vật liệu của pin điển hình—ông nổi tiếng gọi đó là “muối trong món salad của bạn.” Áp lực thực sự đến từ số lượng pin cần thiết để đạt mục tiêu sản xuất. Đến năm 2030, dự báo nhu cầu pin lithium-ion sẽ tăng 400 phần trăm, đạt 3,9 terawatt-giờ, theo Benchmark Mineral Intelligence, trong khi dư thừa lithium toàn cầu hiện tại dự kiến sẽ biến mất.

Từ Khai Thác Đến Chế Biến: Chuyển Hướng Chiến Lược của Tesla

Thay vì theo đuổi sở hữu các mỏ lithium, một hoạt động đòi hỏi vốn lớn và kiến thức chuyên môn cao, Tesla đã chọn phát triển khả năng chế biến nội bộ. Công ty đã bắt đầu xây dựng một nhà máy chế biến lithium tại Texas vào năm 2023, nằm trong khu vực Greater Corpus Christi. Cơ sở này dự kiến sản xuất 50 gigawatt-giờ lithium đạt tiêu chuẩn pin mỗi năm, chuyển vị trí của Tesla từ người mua nguyên liệu thô sang nhà chế biến các sản phẩm tinh chế.

Tính đến đầu năm 2026, nhà máy này đã đạt công suất hoạt động tối đa. Ngoài ra, Tesla đã bắt đầu sản xuất pin LFP tại nhà máy ở Sparks, Nevada, với công suất ban đầu khoảng 10 gigawatt-giờ. Động thái này phần nào đáp ứng các quy định của Chính quyền Biden nhấn mạnh vào việc nguồn cung vật liệu pin trong nước. CATL, tập đoàn pin lớn của Trung Quốc, đã hỗ trợ quá trình chuyển đổi này bằng cách bán thiết bị không hoạt động cho Tesla để sử dụng tại nhà máy Nevada.

Hệ thống lưu trữ năng lượng pin (BESS) của Tesla tại Trung Quốc—bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2024—dựa trên hóa học LFP do CATL cung cấp hợp tác (chiếm 80 phần trăm nguồn cung) và BYD (cung cấp 20 phần trăm), giúp đa dạng hóa công nghệ và giảm phụ thuộc vào lithium đơn lẻ.

Lựa Chọn Chiến Lược: Tại Sao Chế Biến Quan Trọng Hơn Khai Thác

Các giám đốc điều hành ngành công nghiệp đã đưa ra các lý lẽ thuyết phục về sự khác biệt giữa khai thác và chế biến. Theo Felipe Smith của SQM, một nhà sản xuất lithium lớn của Chile, các nhà sản xuất ô tô khi tham gia vào ngành khai thác phải đối mặt với những thách thức kỹ thuật rất lớn: “Bạn phải xây dựng một đường cong học hỏi—tài nguyên đều khác nhau, có nhiều thách thức về công nghệ—để đạt được chất lượng nhất quán với chi phí hợp lý.”

Tuy nhiên, Simon Moores từ Benchmark Mineral Intelligence đưa ra một lập luận phản biện: các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) có thể cuối cùng cần đảm bảo lợi ích trong khoảng 25 phần trăm các dự án khai thác lithium lớn để đảm bảo nguồn cung, ngay cả khi họ không trực tiếp vận hành các mỏ. Điều rõ ràng là các hợp đồng cung cấp truyền thống có thể không đủ.

Quyết định của Tesla tập trung vào chế biến phù hợp với các phát biểu công khai của Musk—công ty dự định kiểm soát quá trình xử lý lithium phía sau, thay vì tham gia vào khai thác. Cách tiếp cận này cho phép Tesla gia tăng giá trị trong khi tận dụng chuyên môn kỹ thuật của mình mà không cần phải có kiến thức về địa chất và vận hành khai thác.

Tương Lai: Thách Thức Cung Ứng và Động Thái Thị Trường

Điều kiện thị trường đã thay đổi đáng kể kể từ năm 2020-2021, khi giá lithium đạt mức cao kỷ lục. Đến năm 2024, giá đã giảm liên tục, với chi phí pin xe điện ở mức thấp kỷ lục. Nghiên cứu của Goldman Sachs dự báo giảm 40 phần trăm chi phí pin xe điện từ 2023 đến 2025, nâng cao khả năng cạnh tranh về chi phí so với xe chạy động cơ đốt trong.

Tuy nhiên, các thách thức cấu trúc dài hạn vẫn còn đó. Khi Tesla mở rộng sản xuất hướng tới mục tiêu hàng triệu xe và các đối thủ cạnh tranh đua nhau điện khí hóa, các mỏ lithium trên thế giới không thể tách rời khỏi bối cảnh cạnh tranh rộng lớn hơn. Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024, sự ủng hộ của Musk dành cho Donald Trump—một nhân vật từng chỉ trích mạnh mẽ trợ cấp EV—đã tạo ra sự không chắc chắn trên thị trường, mặc dù việc Trump đắc cử sau đó được cho là có lợi cho các nhà chơi lớn như Tesla hơn là các đối thủ nhỏ hơn.

Tình hình cung cấp nước ở Texas minh họa cho những phức tạp thực tế: nhà máy chế biến của Tesla cần 8 triệu gallon nước mỗi ngày, nhưng khu vực Nam Texas đang đối mặt với hạn hán nghiêm trọng. Tháng 12 năm 2024, Cơ quan Quản lý Nước Nam Texas đã phê duyệt thỏa thuận hạ tầng cho phép quyền cung cấp nước quan trọng cho tính khả thi của dự án—một lời nhắc nhở rằng việc đảm bảo nguồn lithium không chỉ liên quan đến địa lý khai thác mà còn liên quan đến khả năng cung cấp nước, chi phí năng lượng và hạ tầng địa phương.

Đối với các nhà đầu tư và các nhà quan sát ngành, điểm rút ra là chiến lược sourcing lithium của Tesla là một màn cân bằng tinh vi: đa dạng hóa nhà cung cấp ở Australia, Chile, Argentina và Trung Quốc; đầu tư vào chế biến phía sau thay vì khai thác; và điều chỉnh hóa học pin để giảm đậm đặc khoáng sản. Khi nhu cầu lithium tăng theo cấp số nhân hướng tới 2030, việc tiếp cận các mỏ lithium lớn nhất thế giới và vị thế cạnh tranh trong chế biến sẽ quyết định các nhà sản xuất ô tô nào sẽ thành công trong tương lai điện khí hóa.