Giá cobalt tăng đột biến định hình lại chiến lược chuỗi cung ứng năm 2026

Đà tăng giá Cobalt đã tăng tốc rõ rệt vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, đạt mức chưa từng thấy trong gần bốn năm. Bắt đầu năm 2026 ở mức 56.414 USD/tấn, thị trường đã cơ bản chuyển đổi từ cuộc khủng hoảng dư thừa sâu mà đã quấy rối năm 2024. Điều kích hoạt sự đảo chiều này không phải là nhu cầu tăng lên—mà là một sự thay đổi chính sách quyết đoán của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC), nhà cung cấp cobalt chi phối toàn cầu, chịu trách nhiệm khoảng ba phần tư sản lượng toàn cầu. Khi DRC thực hiện hạn chế xuất khẩu vào tháng 2 năm 2025, theo sau là các hạn ngạch phân bổ nghiêm ngặt, quỹ đạo giá cobalt đã đảo chiều mạnh mẽ. Đến cuối năm, giá đã hơn gấp đôi, chứng minh cách mà can thiệp địa chính trị có thể nhanh chóng cấu trúc lại thị trường hàng hóa. Sản xuất cobalt liên kết với nickel của Indonesia đã giúp hấp thụ một phần gián đoạn này, nhưng vẫn không đủ để thay thế nguồn cung Congolese bị mất. Khi tồn kho thu hẹp và hạn ngạch xuất khẩu khóa chặt nguồn cung trong tương lai, ngành công nghiệp bước vào năm 2026 hoạt động gần như cân bằng—một vị trí mong manh sẽ định hình hành vi thị trường trong những tháng tới.

Tập trung chuỗi cung ứng: Ảnh hưởng vượt trội của DRC đối với xu hướng giá cobalt

Thị trường cobalt hiện đối mặt với một điểm yếu quyết định: sự tập trung địa lý quá mức. Với DRC kiểm soát dòng cung và Indonesia đại diện cho nguồn thứ cấp, bức tranh giá cobalt đã trở thành con tin của các quyết định chính sách của một quốc gia duy nhất. Roman Aubry, nhà phân tích nickel và cobalt tại Benchmark Mineral Intelligence, nhấn mạnh rằng rủi ro này sẽ còn kéo dài trong suốt năm 2026. “Thị trường đã thể hiện rõ rủi ro phụ thuộc vào một quốc gia cho phần lớn nguồn cung,” Aubry lưu ý. “DRC đã công bố các khung hạn ngạch chi tiết cho hai năm tới, nhưng giữ quyền điều chỉnh dựa trên điều kiện thị trường. Với mức tồn kho hiện tại ngoài DRC, Benchmark dự đoán áp lực giảm giá đáng kể khi năm 2026 tiến triển, có khả năng buộc DRC phải điều chỉnh lại các hạn ngạch ổn định giá cobalt.”

Tầm quan trọng chiến lược của việc đa dạng hóa các tuyến xuất khẩu đã trở nên không thể bỏ qua. Hành lang Lobito—một dự án hạ tầng đường sắt và cảng mang tính chuyển đổi, kết nối trực tiếp các khu vực giàu khoáng sản của DRC và Zambia tới bờ biển Đại Tây Dương của Angola—đại diện cho chiến lược phương Tây nhằm tránh các mạng vận chuyển do Trung Quốc chi phối. Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (DFC) đã cam kết hàng trăm triệu đô la để hiện đại hóa các cơ sở, với dự báo khả năng vận chuyển hàng năm có thể tăng đáng kể trong khi giảm chi phí logistics tới 30 phần trăm. Đối với sự ổn định giá cobalt, hạ tầng này đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Nó cung cấp một phương án thay thế cho các trung tâm tinh chế do Trung Quốc kiểm soát, định hình lại cách cobalt đến các nhà sản xuất pin toàn cầu và giảm bớt ảnh hưởng địa chính trị mà bất kỳ quốc gia hay khối vận tải nào có thể gây ra đối với xu hướng giá cobalt.

“Hoa Kỳ đã nhận thức rõ ràng về sự phụ thuộc vào hạ tầng Trung Quốc để tinh chế khoáng sản quan trọng,” Aubry giải thích. “Điều này đã thể hiện qua hợp tác chiến lược với DRC—không chỉ về phát triển Hành lang Lobito, mà còn qua việc thiết lập Kho dự trữ Khoáng sản Chiến lược phối hợp trong chính Congo.” Những sáng kiến này báo hiệu nhận thức rằng sự biến động giá cobalt sẽ gia tăng trừ khi chuỗi cung ứng đa dạng hơn ngoài các điểm nghẽn hiện tại.

Tiến hóa Hóa học Pin: Áp lực thay thế và khả năng phục hồi nhu cầu cobalt

Trong khi rủi ro địa chính trị chiếm tiêu đề, một sự chuyển đổi âm thầm đang định hình bức tranh nhu cầu dài hạn của cobalt. Các nhà sản xuất pin, bị thúc đẩy bởi các mối quan ngại về nhân quyền và sự không chắc chắn của chuỗi cung ứng, đã thúc đẩy nhanh việc chuyển đổi khỏi các công thức pin chứa nhiều cobalt như nickel cobalt manganese (NCM). Pin lithium phosphate sắt (LFP), vượt trội về mặt chi phí và ngày càng được áp dụng rộng rãi tại Trung Quốc và các phân khúc xe điện cấp nhập môn, đang chiếm lĩnh thị trường với tốc độ đáng chú ý. Các dự báo ngành cho thấy LFP sẽ chiếm hơn 60 phần trăm công suất sản xuất pin toàn cầu vào năm 2025, phản ánh ý thức về chi phí của ngành trong bối cảnh áp lực về khả năng chi trả.

Tuy nhiên, triển vọng nhu cầu cobalt cơ bản vẫn còn khá mạnh mẽ. Các nhà sản xuất xe cao cấp—đặc biệt ở Bắc Mỹ và châu Âu, nơi phạm vi và hiệu suất vẫn là yếu tố then chốt—vẫn ưu tiên các công thức NCM và NCA (nickel cobalt nhôm). Quan trọng hơn, nhu cầu cobalt còn vượt xa xe điện. “Trong khi các công thức pin chuyển sang các công thức ít cobalt hơn, khối lượng sản xuất xe điện dự kiến sẽ vượt mức đó,” Aubry giải thích. “Nhu cầu cobalt trong tất cả các ứng dụng dự kiến sẽ tăng gần 80 phần trăm trong thập kỷ tới. Ngoài pin, các ứng dụng thiết bị di động và công nghiệp—đặc biệt là các công nghệ mới nổi như pin drone—đại diện cho các hướng tăng trưởng đáng kể.” Sự tăng trưởng nhu cầu cấu trúc này cho thấy giá cobalt có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 và xa hơn nữa, ngay cả khi thị phần của NCM giảm.

Tại sao Biến động Giá Cobalt đòi hỏi Quản lý Rủi ro Phức tạp

Quỹ đạo thị trường cobalt năm 2025 đã phơi bày một điểm yếu quan trọng: độ nhạy cảm cực đoan về giá đối với các cú sốc địa chính trị hơn là các yếu tố cung cầu cơ bản. Casper Rawles, Giám đốc Điều hành của Benchmark Mineral Intelligence, đã nhấn mạnh thực tế này trong một buổi trình bày gần đây của ngành, lưu ý rằng nguyên liệu thô có thể chiếm từ 20 đến 40 phần trăm chi phí sản xuất pin vào năm 2030—vượt quá 50 phần trăm đối với một số công thức. Đối với các nhà sản xuất xe điện lớn như BYD, chi tiêu hàng năm cho các nguyên liệu pin quan trọng có thể vượt quá 2 tỷ USD, khiến lợi nhuận dễ bị tổn thương bởi các biến động giá cobalt.

“Hạn ngạch xuất khẩu của DRC thực sự đang hạn chế,” Rawles nhấn mạnh. “Khi chúng tôi mô hình hóa khối lượng thị trường sẽ cần so với hạn ngạch thực tế cho phép, chúng tôi thấy có một khoảng cách lớn. Vận may của các khoáng sản này thay đổi trong chớp mắt.” Các biến động giá cobalt không còn chỉ do các đường cung cầu nữa—chúng ngày càng bị chi phối bởi tâm lý chính trị, căng thẳng địa chính trị giữa Washington và Bắc Kinh, và các chính sách đảo ngược có thể định hình lại thị trường trong vòng vài tuần.

Hợp đồng phòng ngừa rủi ro đã chuyển từ một tùy chọn tốt đẹp thành một yêu cầu vận hành. Thông qua các vị thế trên thị trường hợp đồng tương lai, các nhà sản xuất pin và ô tô có thể khóa mức giá cobalt ổn định để bảo vệ biên lợi nhuận sản xuất và thực hiện các hợp đồng giá cố định với khách hàng cuối. “Ngay cả khi bạn tin rằng mình đã hiểu rõ triển vọng từ đầu năm, biến động giá cobalt có thể đảo ngược niềm tin đó trong tích tắc,” Rawles cảnh báo. Đối với bất kỳ công ty nào mà nguyên liệu thô chiếm tỷ lệ chi phí đáng kể, việc phát triển các chiến lược phòng ngừa giá cobalt phức tạp phù hợp với mức độ chấp nhận rủi ro cụ thể đã trở thành điều thiết yếu để tồn tại cạnh tranh trong năm 2026.

Thị trường cobalt bước vào năm 2026 như một ví dụ về sự chuyển đổi cấu trúc: nguồn cung thắt chặt hơn, rủi ro địa chính trị cao hơn, các công thức pin thay đổi, và giá biến động đòi hỏi quản lý rủi ro chiến lược. Dù mức giá cobalt có ổn định hay tiếp tục dao động, khả năng cao sẽ phụ thuộc ít hơn vào mô hình tiêu thụ và nhiều hơn vào tính liên tục của chính sách DRC và thành công của các nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng phương Tây qua các dự án như Hành lang Lobito.