“Chủ tịch tự chủ” đổi chủ?

Trong tháng đầu tiên của năm 2026, toàn ngành ô tô đã cảm nhận được một bầu không khí căng thẳng và đầy thận trọng. Tính đến ngày 4 tháng 2, phần lớn các hãng xe đều giảm doanh số so với tháng trước, chỉ có một số ít thương hiệu tăng trưởng ngược dòng.

Gần đây, Geely Auto đã công bố kết quả tháng 1, với doanh số đạt 270.200 xe. Ngược lại, doanh số tháng 1 của BYD chỉ đạt khoảng 210.000 xe. Theo dữ liệu doanh số do các hãng xe công bố hiện tại, Geely đã vượt qua BYD trong tháng 1, chiếm vị trí “ông lớn tự chủ” của tháng.

Thông qua sự biến động doanh số cụ thể của hai hãng xe này, có thể thấy rằng xe chạy nhiên liệu truyền thống trở thành một yếu tố quan trọng giúp Geely có thể phục hồi ngược dòng trong tháng 1. Đây cũng là một ẩn dụ, cho thấy giai đoạn bùng nổ dựa vào lợi thế động lực đơn lẻ đang nhanh chóng trôi qua, thời đại chú trọng vào hệ thống, hiệu quả hợp nhất và toàn cầu hóa toàn ngành, dường như đang trở lại mạnh mẽ.

Sau sự thay đổi thứ hạng này là một giai đoạn cực kỳ tinh tế và khốc liệt của thị trường ô tô Trung Quốc, sau năm năm đẩy mạnh chuyển đổi sang điện hóa. Như Morgan Stanley đã chỉ ra trong báo cáo ngành mới nhất, năm 2026 sẽ là năm mất hiệu lực của xu hướng tăng trưởng theo quán tính, khi chính sách ưu đãi thuế mua xe giảm một nửa và các khoản trợ cấp địa phương giảm bớt, cuộc cạnh tranh giữa xe năng lượng mới và xe chạy nhiên liệu truyền thống chính thức trở lại một đường đua thực tế hơn.

Việc “ông lớn tự chủ” bị thay thế chỉ là mở màn cho cuộc chơi đầy biến động này. Trong ván cờ này, không ai có thể ngồi mãi trên ngai vàng.

Lợi ích giảm sút

Khả năng Geely Auto trở lại vị trí “ông lớn tự chủ” trong tháng 1 năm 2026 chủ yếu nhờ chiến lược “đi hai đường” của họ, giúp hãng linh hoạt hơn để ứng phó với thị trường hiện tại.

Với doanh số 27,02 triệu xe, Geely đạt mức tăng trưởng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, đồng thời mở rộng 14% so với tháng trước.

Xét về cấu trúc doanh số, tháng 1, dòng xe Chuangshi của Geely đạt 134.448 xe, tăng trưởng 86% so với tháng trước; dòng cao cấp của Chuangshi còn tăng mạnh hơn, lên tới 160%.

Trong lĩnh vực năng lượng mới, Geely đạt doanh số 124.252 xe trong tháng 1, duy trì mức tăng 3% so với cùng kỳ, đồng thời cấu trúc nội bộ đã có sự biến đổi rõ rệt. Thương hiệu Zeekr đạt 23.852 xe, tốc độ tăng trưởng gần như gấp đôi (99,7%). Trên thị trường chính, dòng xe Geely Galaxy, nhờ các mẫu xe chủ lực như Xingyuan (4,16 vạn xe) và Xingjian 7EM-i, đã đạt doanh số 82.990 xe.

Giám đốc điều hành kiêm thành viên Hội đồng quản trị Geely, ông Gui Shengyue, cho biết: “Chính sách giảm thuế mua xe xuống một nửa sau khi ra đời sẽ mang lại lợi ích cho Geely.” Ông phân tích, tỷ lệ xe chạy nhiên liệu truyền thống của Geely khá cao, điều này khiến quý 1 năm 2026 có lợi cho mảng xe nhiên liệu của hãng.

Xét tổng thể thị trường ô tô Trung Quốc tháng 1 năm 2026, tác động của chính sách giảm một nửa trợ cấp thuế mua xe là không nhỏ.

Theo thống kê sơ bộ của Cục Nghiên cứu Liên minh Xe hơi Trung Quốc (乘联会), dự kiến doanh số bán lẻ xe du lịch trong nước tháng 1 đạt khoảng 1,8 triệu xe, giảm gần 37% so với tháng trước. Dữ liệu rõ ràng vẽ ra đường đi của dòng chảy khách hàng: trong tháng 1, tỷ lệ thâm nhập của xe năng lượng mới trong thị trường bán lẻ trong nước giảm từ mức gần 60% của tháng 12 năm 2025 xuống còn khoảng 44,4%, thậm chí có thời điểm trong đầu tháng 1 giảm xuống mức đáy 35,5%. So với hai năm trước, khi tỷ lệ thâm nhập năng lượng mới luôn vượt quá 50%, dữ liệu tháng 1 rõ ràng là một cảnh báo cho thị trường.

Chuyên gia Ủy ban Thương mại Ô tô Trung Quốc, ông Li Yanwei, nhận định: “Doanh số xe năng lượng mới tháng 1 không tốt chủ yếu do chính sách trợ cấp thay đổi.”

Việc giảm gần 15 điểm phần trăm về tỷ lệ thâm nhập là kết quả của sự thay đổi nhu cầu trong ngắn hạn dưới áp lực kép từ chính sách và môi trường vật lý.

Nguyên nhân chính của sự quay trở lại này là mức thuế mua xe 5%. Từ ngày 1 tháng 1, thuế mua xe năng lượng mới đã chuyển từ miễn phí hoàn toàn sang giảm một nửa, giới hạn miễn giảm mỗi xe bị thu hẹp còn 15.000 nhân dân tệ. Đối với một mẫu xe thuần điện phổ biến giá khoảng 200.000 nhân dân tệ, người tiêu dùng phải trả thêm gần 10.000 nhân dân tệ tiền thuế. Trong bối cảnh cuộc chiến giá đã làm cạn kiệt các khoản chiết khấu cuối cùng, khoản chi tiêu rõ ràng này đã làm giảm khả năng cạnh tranh về giá của xe năng lượng mới so với xe chạy nhiên liệu truyền thống.

Nhiều đại lý ô tô cho Wall Street Journal biết rằng, tháng 1 năm nay, người tiêu dùng mua xe còn do dự hơn, chu kỳ mua xe rõ ràng dài hơn. “Những bất đồng trong chính sách khiến người mua khó xác định liệu bây giờ có phải thời điểm thích hợp để mua hay không.”

Hơn nữa, tháng 1 là thời điểm quan trọng trước Tết Nguyên Đán, khi người tiêu dùng có yêu cầu cao về độ tin cậy của xe cho các chuyến đi dài, vượt tỉnh và trong điều kiện nhiệt độ thấp. Trong bối cảnh hạ tầng sạc vẫn còn thiếu hụt cấu trúc, những khách hàng chần chừ trong việc chờ đợi đã nhanh chóng chuyển sang nhóm xe chạy nhiên liệu hiệu quả, có khả năng tiết kiệm thuế, và xe hybrid sạc ngoài (PHEV) – những dòng xe có khả năng cạnh tranh cao trong bối cảnh này.

Giám đốc nghiên cứu ngành ô tô của UBS Trung Quốc, ông Gong Min, cho biết với Wall Street Journal rằng, đầu năm nay, thị trường nội địa thực sự đối mặt với lần tăng thuế mua xe năng lượng mới 5%, giảm trợ cấp đổi xe và giá nguyên vật liệu tăng, gây ra nhiều thách thức. Trong cả năm, doanh số bán ra sẽ chịu áp lực.

Thời điểm chuyển biến

Việc Geely lên ngôi trong tháng 1 chỉ là phần nổi của bức tranh thị trường đang thay đổi.

Khi chính sách trợ cấp đổi xe cũ bị thắt chặt và chi phí mua xe năng lượng mới ngày càng bình thường hóa, thị trường đang chuyển từ xu hướng thử nghiệm sang hướng dựa trên giá trị.

Khi giới hạn miễn giảm mỗi xe bị thu hẹp, những hãng từng dựa vào chính sách để duy trì lợi nhuận mỏng manh, cố gắng bù đắp chi phí qua trợ cấp, sẽ hoàn toàn sụp đổ. Cây gậy chính sách này đã kéo các dòng xe chạy nhiên liệu truyền thống, xe hybrid và xe năng lượng mới trở lại gần như cùng một điểm xuất phát. Những chiến lược dựa vào lợi ích chính sách để giảm thiểu khoảng cách đã chấm dứt.

Hiện tại, xe năng lượng mới buộc phải cạnh tranh trực tiếp với các dòng hybrid, xe chạy nhiên liệu hiệu quả cao đã tiến hóa tối đa mà không còn sự bảo vệ nào khác. Điều này đồng nghĩa với việc, các hãng xe phải chuyển trọng tâm cạnh tranh từ kể chuyện sang nâng cao hiệu quả.

Về khả năng xe chạy nhiên liệu truyền thống sẽ duy trì sức mạnh trong thời gian tới, Tổng thư ký Hội Nghiên cứu Ô tô Liên minh Trung Quốc, ông Cui Dongshu, trả lời Wall Street Journal rằng: “Không.” Theo ông, từ hiệu suất của danh mục xe năng lượng mới miễn thuế trong năm 2024-2025 đến năm 2026, số lượng xe năng lượng mới chưa vào danh mục nhiều, điều này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp đẩy nhanh nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, từ đó tạo ra xu hướng “đầu thấp cuối cao” trong thị trường xe du lịch cả năm.

Ông Li Yanwei cũng chỉ ra rằng, tình trạng doanh số xe năng lượng mới chịu áp lực hiện tại sẽ còn kéo dài vài tháng nữa.

Điều này cũng có nghĩa là, trong vài tháng tới, xe chạy nhiên liệu truyền thống và xe năng lượng mới sẽ trong trạng thái căng thẳng. Trong bối cảnh năm 2026, tăng trưởng đã gần như biến mất, mỗi chiếc xe mới bán ra đều là một cuộc cạnh tranh giành giật thị phần của đối thủ.

Gong Min dự đoán, tăng trưởng xe năng lượng mới trong nước năm nay sẽ khoảng 8%, so với khoảng 30% của năm ngoái, đã chậm lại rất nhiều.

Ngoài ra, việc giảm giá đơn thuần đã không còn đủ để thúc đẩy quy mô tăng trưởng. Các hãng xe phải cắt giảm lợi nhuận trong từng đồng của chuỗi cung ứng. Ai có thể như Geely, GAC qua cải tổ tổ chức để giảm thiểu nội lực tiêu hao, người đó mới có thể tồn tại qua mùa đông dài hạn này.

Các chuyên gia ngành đều cho rằng, năm 2026 sẽ là “lễ trưởng thành” của các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc. Ngành đang chuyển từ cuộc chiến hỗn loạn phân tán sang cuộc đối đầu quy mô lớn, hệ thống hóa và sinh thái hóa cao dựa trên các tập đoàn lớn.

Việc “ông lớn tự chủ” thay đổi vị trí, phản ánh rõ nét thực trạng của thị trường ô tô Trung Quốc: Trong cuộc chiến sinh tồn theo luật rừng này, không ai có thể dựa vào thành tích cũ để mãi mãi nằm yên.

Đối với Geely, việc trở lại vị trí dẫn đầu trong tháng 1 không phải là điểm kết, mà là bước khởi đầu cho việc phải đối mặt với những thử thách khắt khe hơn. Đối với toàn ngành, thời điểm chuyển biến đã đến, những ai còn mê đắm lợi ích chính sách, tổ chức cứng nhắc sẽ nhanh chóng bị loại bỏ trong cuộc chiến quyết định này.

Bàn cờ này mới chỉ bắt đầu bước vào giai đoạn trung cuộc đầy cam go. Không ai có thể ngồi mãi trên ngai vàng, chỉ những người không ngừng thoát khỏi vùng an toàn, tiến hóa hiệu quả trên chiến trường thực mới có thể tiếp tục giữ vững vị trí trên bàn cờ.