a16z quan điểm đầu năm: Khi cung ứng chuyển đổi, chúng ta cần một khung tư duy hoàn toàn mới

本文来源：Sense AI

“Nếu cung ứng đột phá căn bản xảy ra, phân tích quy mô thị trường sẽ trở nên vô nghĩa.”

Tháng 1 năm 2026, ngay sau khi a16z công bố huy động hơn 15 tỷ USD quỹ mới, Marc Andreessen và Ben Horowitz đã có một cuộc đối thoại sâu về AI, truyền thông và tương lai tại Silicon Valley. Đây không phải là một cuộc phỏng vấn thông thường, mà là một cuộc thảo luận hệ thống xoay quanh “Cách mạng cung ứng”.

Quan điểm cốt lõi của họ là: Thực sự đổi mới không đến từ tối ưu hóa nhu cầu đã có, mà từ việc tạo ra nguồn cung chưa từng có, buộc phải xuất hiện nhu cầu mới. Từ việc Elon Musk tái cấu trúc Twitter đến việc AI định hình lại mọi giới hạn thị trường, logic này xuyên suốt. Kết quả không phải là tăng trưởng 10%, mà là cơ hội gấp 10 lần, 100 lần hoặc thậm chí 1000 lần. Bài viết dựa trên nội dung podcast chính thức của a16z 《The Ben & Marc Show》, được tổng hợp và mở rộng.

Giới thiệu cá nhân diễn giả

1. Marc Andreessen: Đồng sáng lập a16z. Khi 22 tuổi, tạo ra trình duyệt đồ họa phổ biến Mosaic, sau đó cùng sáng lập Netscape, mở ra cuộc cách mạng internet đầu tiên. Danh mục đầu tư gồm Facebook, Twitter, GitHub và nhiều hơn nữa.

2. Ben Horowitz: Đồng sáng lập a16z. Trước đây là trưởng bộ phận sản phẩm của Netscape, sau đó sáng lập Opsware và giữ chức CEO, dẫn dắt công ty lên sàn và bán thành công. Tác phẩm nổi bật gồm 《The Hard Thing About Hard Things》 và 《What You Do Is Who You Are》, được xem là một trong những “mentor khởi nghiệp” được kính trọng nhất tại Silicon Valley.

3. Packy McCormick: Tác giả blog phân tích kinh doanh công nghệ Not Boring, nổi tiếng với các bài phân tích sâu sắc, lạc quan và thấu đáo.

4. Erik Torenberg: Đối tác chung của a16z, sáng lập mạng lưới truyền thông công nghệ Turpentine, đồng thời là người dẫn chương trình 《The Ben & Marc Show》.

Giải phóng truyền thông, từ “kiểm soát” đến “tự do”

Ben Horowitz: Packy, trong bài viết của bạn về bài báo năm 2015 của The New Yorker, nói rằng đó là thời kỳ vàng cuối cùng của truyền thông khi họ còn sẵn sàng thành thật với bạn. Tôi nghĩ, không ai phù hợp hơn Marc để tổng kết chuyện đã xảy ra trong thập kỷ qua của giới truyền thông.

Packy McCormick: Hỏi Marc, ông nghĩ sự thay đổi này phần lớn là do chính ông và một số ít người dám đối đầu công khai, đã kéo môi trường dư luận trở lại trạng thái “mất kiểm soát” hoặc “giải phóng” như hiện nay?

Marc Andreessen: Tôi sẽ dùng ba từ để mô tả môi trường thông tin ngày nay: “trung tính” (không kiểm soát), mang nghĩa tiêu cực là “vô chính phủ”, còn tích cực là “được giải phóng”. Chúng ta thực sự đang hướng tới một thế giới mở hơn, nhưng tôi không muốn tự coi mình là anh hùng đạo đức.

Chuyện bắt đầu từ năm 1993. Khi đó, tôi từ chối thêm chức năng kiểm duyệt vào trình duyệt Mosaic, nếu tôi làm vậy, thế giới ngày nay có thể sẽ là một dystopia khác. Sau này, từ 2007, tôi ngồi trong hội đồng quản trị Facebook hơn mười năm, chứng kiến công ty trải qua những năm tháng điên cuồng như tàu lượn siêu tốc. Nhưng bước ngoặt thực sự đến từ hai chuyện. Thứ nhất, Elon mua lại Twitter, điều này thay đổi tất cả. Thứ hai, tôi phải dành lời khen lớn cho Substack. Là nhà đầu tư sớm và lớn nhất của họ, chúng tôi tự hào về họ. Dưới áp lực lớn, họ kiên định giữ vững tự do ngôn luận, dựa trên nguyên tắc.

Ben Horowitz: Đúng vậy. Thời đó, họ thực sự bị các lực lượng “phản tự do ngôn luận” tấn công dữ dội.

Marc Andreessen: Đúng vậy, nhưng họ đã đứng vững. Elon dùng cách rất công khai, rõ ràng để đối đầu với kiểm duyệt. Trong khi đó, Substack là một công ty nhỏ, phải chiến đấu âm thầm nhiều trận hơn để giữ vững tính toàn vẹn của nền tảng.

Cung ứng trước nhu cầu, logic đầu tư của Substack

Packy McCormick: Vừa đúng lúc nói về đầu tư của các bạn vào Substack. Tôi cũng đang dùng Substack, nhưng vẫn thấy đây là một khoản đầu tư điên rồ. Các bạn lúc đó dựa trên lợi nhuận kinh doanh thuần túy, hay nghĩ rằng điều này sẽ có lợi cho tương lai?

Marc Andreessen: Chúng tôi không đầu tư vì cảm xúc, mục tiêu luôn là lợi nhuận. Lúc đó, chúng tôi tin rằng, ngày nay còn hơn bất kỳ thời điểm nào, Substack có khả năng trở thành nền tảng ngành. Chúng tôi yêu những người sáng lập, họ là kiểu người dễ thích. Hơn nữa, tôi đã trải qua thời kỳ vàng của blog trong những năm đầu internet, đó là một giai đoạn đặc biệt. Blog đã tạo ra lượng lớn nội dung trí tuệ mà trước đó chưa từng tồn tại, nhưng cũng có nhiều vấn đề, trong đó một là các blogger khó kiếm tiền.

Chúng tôi đầu tư vào Substack vì tin rằng đây là một “thị trường dựa trên cung” (Supply-driven market). Trong thời đại internet tràn ngập nội dung miễn phí, câu hỏi đặt ra là “Liệu người ta có thực sự sẵn sàng trả tiền cho nội dung không?” Nhưng chúng tôi thấy một mặt khác: nếu bạn có thể cung cấp khả năng kiếm tiền cho người sáng tạo, bạn sẽ tạo ra những tác giả và nội dung chưa từng có, từ đó thúc đẩy nhu cầu mới chưa từng thấy.

Đây thực chất là một cược: cược vào một thế hệ nội dung chất lượng cao còn chưa ra đời do thiếu cơ chế kiếm tiền. Giống như không ai từng yêu cầu Macintosh hay iPhone, trước khi cung cấp sản phẩm từ phía cung, nhu cầu sẽ không tự nhiên xuất hiện. Khi thương hiệu chuyển từ 《The New York Times》 hay 《Wall Street Journal》 sang chính tác giả, Substack trở thành một đòn bẩy lớn, tạo ra cái gọi là “tác giả không thể thay thế” (non-fungible writer).

Ben Horowitz: Một trong những sáng lập viên của Substack, Hish, từng nói với chúng tôi rằng nhiều tác giả bị mắc kẹt trong các tổ chức truyền thông truyền thống. Tôi hỏi: “Họ thật sự bị mắc kẹt, hay chính họ tự tạo ra nhà tù?” Anh ấy cam đoan rằng, miễn có con đường phát triển độc lập, nhiều người sẽ vui vẻ thoát khỏi ràng buộc, viết theo nhiều góc độ khác nhau.

Khi cung ứng chuyển đổi, phân tích quy mô thị trường trở nên vô nghĩa

Packy McCormick: Ben, tôi rất thích email của bạn gửi cho người sáng lập Databricks, Ali, trong đó bạn nói ông ấy đánh giá thấp doanh nghiệp của mình, sẽ lớn gấp 10 lần Oracle. Cơ chế đánh giá “10 lần” này là gì?

Ben Horowitz: Thật ra rất đơn giản. Nếu so sánh phần mềm cục bộ và phần mềm đám mây, như PeopleSoft và Workday, quy mô của phiên bản đám mây lớn gấp 10 lần. Oracle có thể xem như phiên bản cục bộ của Databricks. Thời đó, AI chưa phổ biến như bây giờ, sự xuất hiện của AI còn thúc đẩy dự đoán của tôi nhanh hơn. Thực ra, tôi đang chơi một trò chơi tâm lý: Ali rất cẩn trọng, tôi phải thâm nhập vào tâm lý của ông ấy để đẩy hướng đi của công ty đúng đắn.

Marc Andreessen: Tôi nghĩ giá trị của Substack có thể gấp 1000 lần ngành nội dung hiện tại. Lý do là nhu cầu về nội dung chất lượng cao, sâu sắc là rất lớn, vấn đề không phải thiếu cầu mà là thiếu cung.

Marc Andreessen: Tôi nghe mọi người than phiền về truyền hình, gọi đó là một sa mạc đầy lời nói vô nghĩa. Hôm nay, mọi người lại bắt đầu “hoảng loạn đạo đức” về video ngắn và TikTok, nói rằng mọi người chỉ muốn xem mèo chơi đàn piano. Nói đùa chút, tôi cực thích xem mèo, AI tạo ra video mèo là thể loại tôi thích nhất hiện nay. Nhưng thực tế, đây là một “thị trường dạng cây gậy cân” (Barbell market). Một đầu là hàng loạt nội dung giải trí tiêu tốn thời gian, đầu kia là nhu cầu lớn chưa được đáp ứng về nội dung chất lượng cao trong mọi lĩnh vực. Thành công của podcast dài là minh chứng rõ ràng nhất. Cấu trúc truyền thông hiện tại được thiết kế cho thế giới tập trung, còn ngày nay chúng ta cần cấu trúc mới, đó là lý do vì sao chúng tôi rất kỳ vọng vào Substack.

Marc Andreessen: Điều này dẫn đến cốt lõi triết lý đầu tư của chúng tôi: Khi cung ứng đột phá căn bản xảy ra, ví dụ như khả năng chưa từng có của AI, bạn không thể dùng phân tích quy mô thị trường truyền thống để định hình nó. Phân tích quy mô thị trường (Market Sizing) lúc đó trở nên vô nghĩa. Từ góc độ đầu tư mạo hiểm, tam giác đầu tư cổ điển gồm đội ngũ, sản phẩm và thị trường. Nếu bạn đầu tư vào một thị trường nhỏ, dù cố gắng thế nào cũng sẽ nhỏ. Nhưng dự đoán này dựa trên động thái hiện tại của thị trường. Khi cung ứng đột phá xảy ra, một khả năng chưa từng có xuất hiện, bạn không thể mô hình chính xác quy mô thị trường.

Marc Andreessen: Chúng tôi từng mắc sai lầm kinh điển khi nghĩ rằng thị trường Uber chỉ là thị trường taxi, hoặc thị trường GPU chỉ dành cho game thủ. Thực tế, khi cung ứng có biến đổi chất lượng, nó sẽ tạo ra thị trường mới lớn gấp 10, 100 hoặc 1000 lần thị trường cũ, và đó sẽ là xu hướng đầu tư chủ đạo trong 30 năm tới.

Ben Horowitz: Chúng tôi nghĩ rằng, chúng ta đang tái phát minh máy tính, và loại máy tính mới này mạnh mẽ hơn rất nhiều so với 50 năm trước. Trong công ty, chúng tôi ngày nào cũng nói: không có vấn đề nào AI không thể giải quyết. Cách con người làm mọi việc sẽ bị định hình lại. Chúng tôi mới huy động hơn 15 tỷ USD, nhưng đó chỉ là bước khởi đầu, còn quá nhiều thứ cần xây dựng.

Marc Andreessen: Tôi thường có cảm giác “trải nghiệm xuất thần” về AI. Khi tôi suy nghĩ về một vấn đề phức tạp, đột nhiên tôi nhận ra, tại sao không hỏi AI luôn? Nó không chỉ đưa ra 18 bước, mà còn có thể hỏi ngược lại, khai thác ý tưởng của tôi. Trong thời đại cũ, máy tính chỉ đứng đó, nhìn chằm chằm vào bạn.

Từ nhà sáng chế đến CEO, cần có “cây cung”

Packy McCormick: Trong thời đại AI, sản phẩm dường như có thể thành công nhanh hơn. Trong bối cảnh đó, các nền tảng như thị trường, chính sách của a16z có còn ý nghĩa hơn không?

Ben Horowitz: Chúng tôi luôn suy nghĩ, làm thế nào giúp các nhà sáng lập không chỉ thành công mà còn xây dựng công ty theo ý muốn của họ. Một trong những chìa khóa là giúp họ chuyển từ “nhà sáng chế” thành “CEO” đủ tiêu chuẩn.

Ben Horowitz: Thực ra, đây là một trò chơi “tự tin”. Khi một nhà sáng chế không biết cách quản lý tổ chức, họ sẽ nhận được nhiều lời khuyên, và niềm tin sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn tiêu cực. Toàn bộ hệ thống của chúng tôi được xây dựng để đưa nhà sáng lập vào vòng tự tin tích cực. Khi bạn có thể tiếp cận các CEO quan trọng, tuyển dụng kỹ sư hàng đầu hoặc gặp gỡ các nhân vật chính phủ, niềm tin của bạn sẽ tăng lên. Có niềm tin, quyết định của bạn nhanh hơn, xây dựng công ty hiệu quả hơn. Toàn bộ hệ thống là để giúp nhà sáng chế trở thành CEO và vận hành công ty của chính họ, kết nối mạng lưới với mọi người.

Marc Andreessen: Tôi bổ sung thêm, các nhà sáng lập siêu tài năng này thường dành 10 đến 20 năm trong phòng thí nghiệm, đối diện màn hình. Họ có khả năng hiểu thế giới, nhưng chưa từng hành động thực tế. Có một hiểu lầm rằng, chỉ cần sản phẩm đủ tốt, thế giới sẽ tự nhiên chấp nhận. Nhưng thế giới thực rất lớn và hỗn loạn, không phải lúc nào cũng thân thiện với ý tưởng mới.

Marc Andreessen: Có 8 tỷ rưỡi người trên thế giới, ý kiến của họ không nhất thiết phải phù hợp với bạn. Nhiều người có quyền “bỏ phiếu” thực sự với sản phẩm và công ty của bạn. Thế giới thực không nhất thiết thân thiện với ý tưởng mới, thậm chí có thể muốn từ chối. Xây dựng một công ty xung quanh sản phẩm và nhà sáng chế là một nghệ thuật và khoa học.

Marc Andreessen: Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp nhà sáng lập vượt qua khó khăn. Là một nhà sáng chế, bạn cần một “sức mạnh hỗ trợ”. Chúng tôi muốn các công ty khởi nghiệp có thể tận dụng thương hiệu, mạng lưới và kiến thức chuyên môn của chúng tôi để trở nên cực kỳ mạnh mẽ. Mục đích của việc xây dựng thương hiệu quỹ đầu tư dẫn đầu này là để các công ty trong danh mục của chúng tôi có thể, như dùng “cây cung”, tận dụng ảnh hưởng của chúng tôi trên thế giới vào những thời điểm quan trọng nhất.

Danh tiếng cộng hưởng, lợi thế vô hình

Packy McCormick: Các bạn không bao giờ công khai công kích các công nghệ, nhà sáng lập hay công ty khác. Làm thế nào để giữ được điều đó?

Ben Horowitz: Nguyên tắc này được ghi rõ trong sổ tay văn hóa của chúng tôi, mọi người gia nhập đều phải ký. Cốt lõi của chúng tôi là: chúng tôi là những người xây dựng ước mơ, chứ không phải là những người đàn áp ước mơ. Bất cứ ai cố gắng thúc đẩy thế giới tiến lên, dù chúng tôi có đồng ý hay không, đều được ủng hộ. Chúng tôi luôn đặt cược vào tương lai.

Packy McCormick: Nếu phải chọn một thứ để tích lũy theo cấp số nhân, đó sẽ là gì?

Ben Horowitz: Danh tiếng. Từ ngày thành lập công ty, chúng tôi đã bàn về điều này. Đôi khi, đầu tư lớn nhưng hiệu quả chậm, nhưng đó là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của chúng tôi. Chúng tôi muốn mọi người trong giới công nghệ đều nghĩ rằng chúng tôi là đối tác tốt nhất.

Marc Andreessen: Và danh tiếng đó sẽ chuyển sang các công ty chúng tôi đầu tư. Khi một công ty chấp nhận đầu tư của chúng tôi, họ có thể tận dụng danh tiếng của chúng tôi để thu hút khách hàng, tuyển dụng nhân tài, thu hút nhà đầu tư tiếp theo và đối phó với cơ quan quản lý.

Ben Horowitz: Bảo vệ danh tiếng đòi hỏi phải cực kỳ cảnh giác. Một hành vi thô lỗ của nhân viên có thể gây tổn hại, cần 5 đến 10 hành vi đúng đắn để bù đắp. Nhưng một khi danh tiếng đã xây dựng, đó là sức mạnh mạnh nhất. Chúng tôi mất 6 tháng để huy động quỹ đầu tiên (3 tỷ USD), tổ chức vô số cuộc họp. Lần này, huy động hơn 15 tỷ USD, tôi và Marc chỉ cần một AMA là xong. Đó chính là sức mạnh của danh tiếng.

Packy McCormick: Trước các cuộc tấn công, các bạn có thích thú không?

Ben Horowitz: Đôi khi cảm xúc rất mạnh, vì bạn biết rõ ý định của các nhà xây dựng. Nhiều cuộc tấn công là tấn công nhân cách. Hiện nay, mọi người đều nghĩ Marc là người Do Thái, để họ có thể tấn công nhiều hơn.

Marc Andreessen: Trong một số vòng chính trị, tên mới của tôi là “Andy Horowitz”, vì mọi người nghĩ Andreessen nghe giống như tên người Do Thái.

Zoomer (Thế hệ Z) sẽ cứu thế giới

Packy McCormick: Marc, ông từng nói rằng đầu tư mạo hiểm sẽ là công việc cuối cùng trên thế giới. Nếu điều đó đúng, a16z sẽ như thế nào sau một thế kỷ nữa?

Marc Andreessen: Tôi nghĩ tôi đã bị hiểu sai. Tôi đang nói về một mô hình lịch sử lặp lại: một người có ước mơ, hoạt động trong lĩnh vực có phần thưởng không đối xứng (rủi ro cao, lợi nhuận cao). Các ngân hàng truyền thống hoặc tập đoàn lớn sẽ không tài trợ cho loại dự án này.

Nhưng nếu bạn có thể xây dựng một danh mục các ước mơ, giá trị kỳ vọng sẽ rất cao. Hãy tưởng tượng bài phát biểu huy động vốn của Columbus ngày xưa: tôi có 60% khả năng không trở về, và ý tưởng ban đầu của tôi cuối cùng đã bị chứng minh là hoàn toàn sai. Đặt cược vào kết quả không chắc chắn này đã tồn tại trong dòng chảy lịch sử, và ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Ben Horowitz: Đúng vậy. Trước đây, phát triển phần mềm có câu nói “huyền thoại người tháng”, nghĩa là càng thêm người, tiến độ càng chậm. Nhưng giờ khác rồi, bạn có thể đổ tiền để giải quyết vấn đề. Elon đầu tư lớn vào các mô hình nền tảng, đuổi theo tốc độ rất nhanh, điều này chưa từng xảy ra trước đây.

Packy McCormick: Nếu bạn muốn huấn luyện AI để tìm ra “Columbus” tiếp theo, bạn sẽ yêu cầu nó có đặc điểm gì?

Ben Horowitz: Trước tiên là khả năng suy nghĩ độc lập. Họ không làm theo đám đông, có ý tưởng sáng tạo riêng. Thứ hai là một mức độ quyến rũ cá nhân, khiến người khác muốn theo đuổi. Ngoài ra, các nhà sáng lập vĩ đại rất đa dạng.

Packy McCormick: Cuối cùng, các bạn thấy điều gì là thú vị nhất về tương lai?

Ben Horowitz: Giống như phát minh ra máy hơi nước hay điện, chúng ta sẽ bước vào một thế giới tốt đẹp hơn. Những công việc tốn thời gian của chúng ta sẽ không còn cần thiết nữa, chất lượng cuộc sống sẽ được nâng cao.

Marc Andreessen: Tôi cực kỳ hứng thú với thế hệ Z (Zoomers). Họ là “thế hệ sinh ra với AI”, là những người tiếp nhận trong giai đoạn kỳ lạ từ 2015 đến 2024, và họ không còn chịu đựng nổi nữa. Họ không có cảm giác tội lỗi đạo đức, cũng không nghĩ rằng cần phải xin lỗi khi muốn thành công. Họ đã xem hàng nghìn giờ video công nghệ trực tuyến, hiểu biết hơn các thế hệ trước. Họ đầy năng lượng, không khoan nhượng. Tôi sẵn sàng dành 100% thời gian cho thế hệ Z.