Trump chiều lòng Hàn Quốc: Chiến lược chính trị đằng sau việc tăng thuế quan

Khi toàn cầu đều hướng sự chú ý về Iran, Venezuela và Greenland, thì Trump lại âm thầm phát động một cuộc tấn công thương mại dưới vẻ ngoài ủng hộ Hàn Quốc. Chiến dịch này nhanh và mạnh đến mức khiến người Hàn Quốc bị bất ngờ ngay trong giấc ngủ. Thuế quan đối với hàng hóa Hàn Quốc của Mỹ đã từ 15% tăng vọt lên 25% trong một đêm — tất cả đều xuất phát từ sự thiếu kiên nhẫn của Trump đối với tiến trình phê duyệt của Quốc hội Hàn Quốc.

Tấn công trong giấc ngủ: Tại sao ngành công nghiệp ô tô Hàn Quốc trở thành mục tiêu hàng đầu

Vào nửa đêm ngày 26 tháng 1, Trump đã thông báo rộng rãi qua mạng xã hội rằng một thỏa thuận tưởng chừng đã thành công đã bị hủy bỏ vì Hàn Quốc “quá chậm trễ”. Trong tuyên bố của mình, ông nói rõ: “Vì cơ quan lập pháp Hàn Quốc chưa phê duyệt thỏa thuận thương mại lịch sử mà chúng tôi đã đạt được — điều thuộc phạm vi quyền hạn của họ — tôi tuyên bố rằng thuế đối với ô tô, gỗ, dược phẩm và tất cả các sản phẩm có tính đền bù khác của Hàn Quốc sẽ tăng từ 15% lên 25%.”

Tại sao Trump lại nhắm vào ngành công nghiệp ô tô đầu tiên? Bởi vì điều này chạm đúng vào điểm yếu của nền kinh tế Hàn Quốc. Xuất khẩu ô tô chiếm 27% tổng xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ, và thị trường Mỹ còn tiêu thụ một nửa lượng ô tô xuất khẩu của Hàn Quốc. Nói cách khác, quyết định này tương đương với việc trực tiếp đe dọa đến sinh mệnh của nền kinh tế Hàn Quốc. Khi tuyên bố vào sáng sớm được đưa ra, giới chính trị Hàn Quốc vừa tỉnh dậy đã rơi vào hỗn loạn — họ thậm chí còn chưa nhận được bất kỳ thông báo chính thức nào, chỉ có thể đoán ý đồ thực sự của phía Mỹ qua các dòng tweet. Phủ Tổng thống Hàn Quốc ngay lập tức triệu tập cuộc họp khẩn, Bộ trưởng ngành công nghiệp chuẩn bị bay ngay sang Mỹ để đàm phán, nhưng tất cả đều có vẻ vội vàng và lúng túng.

Lời hứa và sự phản bội: Câu chuyện thất vọng về khoản đầu tư 3500 tỷ USD

Để xoa dịu cơn giận của Trump, Hàn Quốc đã phải trả giá đắt. Chính phủ của Lee Jae-myung đã cố gắng chiều theo, thậm chí còn tự tay đưa ra lời hứa như một chiếc vương miện: đầu tư vào Mỹ lên tới 3500 tỷ USD. Trong đó, 1500 tỷ USD dành cho phát triển ngành đóng tàu của Mỹ, còn 2000 tỷ USD chảy vào các ngành chiến lược như năng lượng, bán dẫn, dược phẩm và đất hiếm.

Nhưng sự thật đằng sau những con số này khiến người ta cảm thấy tiếc nuối. Theo logic của Trump, khoản “đầu tư” này giống như một chiếc séc trắng trị giá 3500 tỷ USD do Washington tự quyết định cách chi tiêu. Thỏa thuận mà Hàn Quốc cố gắng đàm phán đã tiêu tùng trong tích tắc chỉ vì một lý do đơn giản: “Các anh quá chậm.” Đây chính là sự xúc phạm trắng trợn đến tinh thần hợp đồng.

Chi phí của việc chuyển hướng tâm điểm: Hàn Quốc trở thành quân cờ trong chính trị của Trump

Điều tra nguyên nhân đằng sau quyết định của Trump, không thể không nhắc đến tình hình chính trị trong và ngoài nước Mỹ. Trong nước, vụ việc của cảnh sát Minnesota đã gây phẫn nộ, dư luận chỉ trích Trump dữ dội. Trên trường quốc tế, do những phát ngôn không thích hợp về Greenland, Trump đã làm căng thẳng mối quan hệ với các đồng minh châu Âu và Mỹ, khiến Anh, Pháp, Đức, Canada, Đan Mạch và các quốc gia khác chỉ trích lời nói của ông là thiếu suy nghĩ, gây ra những vết rạn chưa từng có trong nội bộ NATO.

Trong bối cảnh đó, Trump cần một điểm tập trung mới để chuyển hướng sự chú ý. Mối đe dọa về thuế quan trở thành công cụ đắc lực nhất trong tay ông. Tuần trước, ông đã tuyên bố áp thuế 10% đối với tám quốc gia châu Âu, và đe dọa sẽ nâng lên 25% vào ngày 1 tháng 6 nếu họ không đồng ý sáp nhập Greenland vào Mỹ. Đồng thời, ông cũng đã đe dọa Canada bằng cách tung ra đòn thuế quan, lý do là Canada muốn ký kết thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Giờ đây, đến lượt Hàn Quốc.

Bài học từ các đồng minh toàn cầu: Hôm nay Hàn Quốc, ngày mai là ai?

Điều đáng suy nghĩ là, Mỹ và EU đã ký kết các thỏa thuận thương mại sớm hơn, nhưng Trump không có hành động quá quyết liệt với EU — ít nhất sau khi công bố, ông còn tự tìm cách hủy bỏ một số biện pháp thuế đối với 8 quốc gia châu Âu. Trong khi đó, Hàn Quốc lại không may mắn như vậy, trở thành đối tượng bị “chọn làm con mồi mềm”.

Thông điệp đằng sau tín hiệu này chứa đựng những tính toán địa chính trị sâu xa. Trump coi Hàn Quốc như một con gà để dọa các đồng minh khác như Nhật Bản, EU: dù các bạn đã đạt thỏa thuận, chỉ cần tôi cho rằng tiến độ không đủ nhanh, thuế quan có thể tái khởi động bất cứ lúc nào. Đây không chỉ là cách xử lý riêng với Hàn Quốc, mà còn là một cuộc điều chỉnh lại toàn bộ hệ thống đồng minh quốc tế. Hôm qua, Hàn Quốc còn cố gắng chiều theo, hứa hẹn đầu tư, hôm nay có thể trở thành đối tượng bị bỏ rơi; ngày mai, Nhật Bản, EU hoặc các quốc gia khác cũng có thể rơi vào tình cảnh tương tự.

Trong cuộc chơi lớn về kinh tế và chính trị toàn cầu này, số phận của Hàn Quốc cảnh báo thế giới rằng: niềm tin đang được xây dựng lại, trật tự đang lung lay, còn tinh thần hợp đồng trở thành những con bài dễ tổn thương nhất. Khi Trump chỉ lợi dụng sự ủng hộ của các đồng minh để phát huy tối đa sức mạnh, thì sự thận trọng và lo lắng của các đối tác cũng là điều dễ hiểu.