Giấc mơ xây dựng cơ sở hạ tầng không gian AI của Musk tiến thêm một bước: Đơn xin của SpaceX đã được xem xét, 1 triệu vệ tinh sẽ lên trời?

Trong những tháng gần đây, khi nhu cầu về khả năng tính toán của trí tuệ nhân tạo ngày càng tăng, Giám đốc điều hành SpaceX Elon Musk thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến trung tâm dữ liệu quỹ đạo.

Chỉ mới cách đây không lâu, Musk đã táo bạo đề xuất ý tưởng “biến bầu trời đêm thành một bộ não trí tuệ nhân tạo khổng lồ, được điều khiển bằng năng lượng mặt trời”.

Và trong tuần này, Musk đã tiến thêm một bước gần hơn tới ước mơ đó, khi các cơ quan quản lý liên bang Mỹ đã bắt đầu xử lý đơn xin phóng vệ tinh mới của công ty.

FCC nhanh chóng xử lý đơn xin của SpaceX

Vào thứ Tư theo giờ miền Đông Mỹ, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã chấp thuận đề xuất của SpaceX về việc xây dựng “hệ thống vệ tinh quỹ đạo không gian không thuộc quỹ đạo địa tĩnh”. Hệ thống này sẽ chuyển các tính toán trí tuệ nhân tạo tiêu thụ nhiều năng lượng lên quỹ đạo không gian, điều này có thể cho phép công ty triển khai tới một triệu vệ tinh để huấn luyện mô hình xAI.

Chủ tịch FCC Brendan Carr đã đăng trên mạng xã hội rằng: “Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ hoan nghênh đơn xin của SpaceX về trung tâm dữ liệu quỹ đạo và hiện đang lấy ý kiến cộng đồng.”

Carr đã đính kèm thông báo về việc xử lý và lấy ý kiến cộng đồng. Thời hạn để gửi ý kiến là ngày 6 tháng 3 năm 2026.

“Các vệ tinh trong dự án sẽ sử dụng liên kết quang học băng thông cao giữa các vệ tinh, và thực hiện các hoạt động đo đạc từ xa, theo dõi và chỉ huy (TT&C),” FCC viết trong thông báo, “Ủy ban mong muốn nhận được ý kiến về đơn xin và các yêu cầu miễn trừ liên quan.”

Trước khi xem xét hồ sơ này, Musk đã quyết định trong tuần này đưa công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo xAI của mình vào thuộc sở hữu của SpaceX, để tích hợp khả năng phát triển và phóng trí tuệ nhân tạo vào trong một công ty duy nhất.

SpaceX nộp đơn xin hệ thống 100 vạn vệ tinh

Vào ngày 30 tháng 1 theo giờ miền Đông Mỹ, SpaceX chính thức nộp đơn xin phê duyệt dự án vệ tinh này với nội dung là “một hệ thống vệ tinh có khả năng tính toán chưa từng có, có thể hỗ trợ các mô hình AI tiên tiến và các ứng dụng liên quan.” Hệ thống vệ tinh này dự kiến sẽ gồm tới một triệu vệ tinh, xây dựng một mạng lưới trung tâm dữ liệu quỹ đạo quanh Trái Đất.

“Hệ thống trung tâm dữ liệu quỹ đạo của SpaceX sẽ giúp SpaceX bắt đầu cung cấp dịch vụ tính toán trí tuệ nhân tạo tiết kiệm năng lượng cho khách hàng toàn cầu, bao gồm người tiêu dùng, doanh nghiệp và chính phủ,” SpaceX viết trong đơn xin.

Theo đề xuất, SpaceX sẽ vận hành hệ thống vệ tinh này ở độ cao khoảng 500 km đến 2000 km, với góc nghiêng quỹ đạo là 30 độ, sử dụng quỹ đạo đồng bộ mặt trời để tối đa hóa việc sử dụng ánh sáng mặt trời cho phát điện năng lượng mặt trời, và kết nối bằng liên kết quang học dựa trên laser.

Mạng lưới này sẽ kết nối với Starlink hiện có của SpaceX, cho phép dữ liệu được định tuyến và xử lý trên quỹ đạo, rồi sau đó truyền về trạm mặt đất.

Trong đơn xin này, không có nhiều chi tiết kỹ thuật như kích thước vệ tinh, trọng lượng hay các tham số quỹ đạo cụ thể. SpaceX cho biết, họ dự định triển khai vệ tinh trong phạm vi quỹ đạo “gần như chưa sử dụng” trong phạm vi đề xuất. Các vệ tinh ở quỹ đạo đồng bộ mặt trời cao hơn (hơn 99% thời gian đều trong ánh sáng mặt trời) sẽ hỗ trợ các ứng dụng đòi hỏi khả năng tính toán liên tục, còn các vệ tinh ở quỹ đạo có góc nghiêng thấp hơn sẽ phục vụ nhu cầu cao đột biến, nhằm cân bằng tải hệ thống.

Bước đầu hướng tới “Nền văn minh kiểu Kardashev cấp II”

Trong hồ sơ xin phép, SpaceX cho biết, do các vệ tinh này sẽ trực tiếp tận dụng năng lượng mặt trời gần như cố định, nên chi phí vận hành hoặc bảo trì là rất thấp, do đó họ mô tả dự án này như là bước tiến tới “Nền văn minh kiểu Kardashev cấp II”.

Hệ thống phân loại Kardashev do nhà thiên văn học Liên Xô Nikolai Kardashev đề xuất năm 1964, dựa trên khả năng khai thác năng lượng của nền văn minh, phân thành 3 cấp: cấp I (kiểm soát năng lượng hành tinh), cấp II (thu thập năng lượng của hệ sao) và cấp III (kiểm soát năng lượng của toàn bộ dải ngân hà).

Musk phát biểu trong tuyên bố:

“Để đáp ứng nhu cầu điện năng của trí tuệ nhân tạo toàn cầu, chỉ dựa vào các giải pháp trên Trái Đất trong ngắn hạn là không thể thực hiện được, và còn gây gánh nặng lớn cho cộng đồng và môi trường.”

“Trong dài hạn, trí tuệ nhân tạo dựa trên không gian rõ ràng là con đường duy nhất để mở rộng quy mô. Để sử dụng một phần trăm năng lượng của mặt trời chúng ta, năng lượng cần thiết sẽ vượt quá một triệu lần năng lượng mà nền văn minh hiện tại của chúng ta tiêu thụ.”

Đáng chú ý, dự án vệ tinh này cũng là yếu tố then chốt thúc đẩy kế hoạch chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) của SpaceX, dự kiến có thể diễn ra vào mùa hè này, với mục tiêu huy động hàng trăm tỷ USD.

(Nguồn: Tài chính xã)