18 tỷ USD cược lớn! Vạn lý trường thành tính toán của Google có thể xây dựng đế chế AI không?

Mỹ Đông Thời gian 2 tháng 2 năm 2025, Alphabet (công ty mẹ của Google) công bố báo cáo kết quả kinh doanh quý 4 tài khóa 2025 (đến ngày 12 tháng 12) và cả năm, với các chỉ số tài chính cốt lõi như doanh thu, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) đều vượt xa dự đoán của các nhà phân tích thị trường.

Nhưng đằng sau thành tích ấn tượng này, hướng dẫn chi tiêu vốn cho năm 2026 của công ty lại khiến Phố Wall chấn động tập thể, Google dự kiến sẽ chi tiêu vốn từ 1750-1850 tỷ USD trong năm 2026, gần gấp đôi tổng chi tiêu của năm 2025.

Sau khi công bố báo cáo tài chính, giá cổ phiếu của Alphabet đã diễn biến như một “đường trượt” trong sách giáo khoa. Sau giờ giao dịch, giá cổ phiếu giảm thẳng đứng, giảm tới 7.5%, trong vài phút giá trị thị trường đã bốc hơi khoảng 3500 tỷ USD; sau đó, khi các nhà đầu tư phân tích sâu hơn về lợi nhuận của mảng điện toán đám mây và quy mô đơn hàng liên quan đến AI, giá cổ phiếu bắt đầu phục hồi, mức tăng lên tới hơn 4%.

Chỉ trong vài phút ngắn ngủi, biến động của vốn hóa thị trường của Alphabet đã lên tới khoảng 8000 tỷ USD. Phản ứng cực đoan của thị trường này vừa chứng thực sự công nhận của các nhà đầu tư về khả năng sinh lời hiện tại của Google, vừa phơi bày rõ ràng sự lo lắng của Phố Wall về cuộc đua công nghệ kéo dài, tốn kém trong ngành AI toàn cầu.

01 Hiệu suất vượt mong đợi: Điện toán đám mây bước vào giai đoạn “thu hoạch” lợi nhuận

Để hiểu vì sao giá cổ phiếu của Google có thể giảm mạnh trong ngắn hạn rồi nhanh chóng phục hồi, cốt lõi nằm ở khả năng thương mại mạnh mẽ của công ty trong quý này, và khả năng này dựa trên sự kết hợp sâu sắc giữa điện toán đám mây và công nghệ AI.

Xét về toàn cục tài chính, Alphabet đã có bước nhảy vọt về chất trong năm 2025. Tổng doanh thu đạt 4028 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ. Về lợi nhuận, EPS quý 4 đạt 2.82 USD, tăng 31% so với cùng kỳ.

Trong đó, mảng Google Cloud thể hiện nổi bật, chính thức trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận của công ty. Trong quý này, doanh thu từ dịch vụ đám mây đạt 177 tỷ USD, tăng trưởng tốc độ tăng trưởng hàng năm lên 48%; đáng chú ý hơn nữa là chất lượng lợi nhuận đã có sự biến đổi rõ rệt, tỷ suất lợi nhuận hoạt động từ mức 17.5% của cùng kỳ năm ngoái đã tăng mạnh lên 30.1%.

Trong ngành điện toán đám mây, tỷ suất lợi nhuận 30% là một ngưỡng phân chia quan trọng, điều này có nghĩa là Google Cloud đã hoàn toàn thoát khỏi giai đoạn “đốt tiền để giành thị phần”, và nhờ quy mô các mô hình AI lớn cùng lợi thế công nghệ, đã bước vào giai đoạn lợi nhuận cao. Đồng thời, quy mô các đơn hàng tồn đọng (Backlog) của Google Cloud cũng tăng gấp đôi so với cùng kỳ, đạt 2400 tỷ USD, tạo ra dự trữ đơn hàng khổng lồ, đảm bảo cho sự tăng trưởng doanh thu liên tục trong tương lai.

Về sản phẩm, tỷ lệ thâm nhập của AI đang chuyển đổi thành dữ liệu đáng sợ. Hiện tại, số người dùng hoạt động hàng tháng (MAU) của Gemini App đã vượt 7.5 tỷ, còn Gemini Enterprise dành cho doanh nghiệp chỉ mới ra mắt 4 tháng đã bán được hơn 8 triệu chỗ ngồi trả phí.

Hình ảnh: Trang web chính thức của Google

Điều này cũng đánh dấu rằng gã khổng lồ công nghệ này đã thành công trong việc chuyển đổi từ một doanh nghiệp dựa vào quảng cáo truyền thống sang nhà cung cấp dịch vụ tính toán và AI có hàng rào công nghệ cao.

Ngoài ra, lợi thế trong việc chiếm lĩnh hệ sinh thái ngành cũng đã được chứng thực rõ ràng trong báo cáo tài chính này. Là nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu cho mô hình nền tảng thế hệ tiếp theo của Apple, Google thực chất đã trở thành đối tác công nghệ trung tâm trong quá trình chuyển đổi AI của hệ sinh thái iOS.

CEO Alphabet và Google Sundar Pichai xác nhận điều này trong cuộc họp điện thoại: “Tôi rất vui mừng thông báo rằng chúng tôi đang hợp tác với Apple, là nhà cung cấp đám mây ưu tiên của họ, và sử dụng công nghệ Gemini để phát triển mô hình nền tảng Apple thế hệ tiếp theo.”

Thông điệp này có nghĩa là các chức năng AI cốt lõi trên iPhone mới sẽ dựa vào mô hình suy luận và năng lực tính toán do Google Cloud cung cấp, giúp Google liên tục hưởng lợi từ việc nâng cấp hệ sinh thái của Apple. Mô hình sinh lợi dựa trên cấp phép mô hình AI và thuê dịch vụ tính toán này, so với kinh doanh quảng cáo truyền thống, có khả năng giữ chân người dùng cao hơn và có khả năng phòng thủ ngành mạnh mẽ hơn.

Chính những kỳ vọng về dòng tiền thực tế này đã giúp các nhà đầu tư, sau cơn hoảng loạn ban đầu về chi tiêu vốn, đã quay trở lại công nhận vị thế của Google trong kỷ nguyên AI.

021800 tỷ chi tiêu để mở rộng nền tảng tính toán

Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo tài chính là dự báo chi tiêu vốn của Alphabet cho năm 2026 lên tới 1750-1850 tỷ USD, kế hoạch đầu tư quy mô lớn này đã gây ra sự giảm mạnh của cổ phiếu sau giờ giao dịch.

Các nhà đầu tư rõ ràng có phần hoảng loạn, không ai biết khoản đầu tư hàng nghìn tỷ USD của Google nhằm mục đích xây dựng hàng rào cạnh tranh cao hơn trong ngành, hay sẽ rơi vào một “hố đen” liên tục đốt tiền.

Trước sự hoài nghi tập thể của Phố Wall, Sundar Pichai thẳng thắn phát biểu trong cuộc họp: “Thực tế, giới hạn về năng lực tính toán chính là điều khiến chúng tôi không thể ngủ yên (keeps us up at night).”

Theo ông, trong đỉnh cao của làn sóng AI, “rủi ro đầu tư không đủ lớn hơn rủi ro đầu tư quá mức”. Khoản tiền này không phải để lấp đầy “hố đen”, mà để đáp ứng nhu cầu khách hàng đã vượt quá khả năng cung cấp. Ông tiết lộ rằng, mặc dù Google đang cố gắng mở rộng năng lực sản xuất, hiện tại vẫn trong tình trạng “cung ứng bị hạn chế” nghiêm trọng.

Và nhận định này chính là cốt lõi trong chiến lược “chuẩn bị trước, phòng thủ sau” của Google, cũng giải thích tại sao Google sẵn sàng chịu đựng biến động mạnh của giá cổ phiếu để thực hiện kế hoạch chi tiêu vốn gấp đôi.

Để hiểu rõ hơn về chiến lược táo bạo này, có thể so sánh với đối thủ cũ của họ là Microsoft. Dù cả hai đều tăng mạnh đầu tư vốn, nhưng cách tiếp cận về nền tảng tính toán lại hoàn toàn khác nhau. Hiện tại, lợi thế cạnh tranh của Microsoft chủ yếu dựa vào Azure và hệ sinh thái Office, với khoản chi lớn chủ yếu hỗ trợ tính toán của OpenAI, tập trung vào ứng dụng và thương mại hóa để thu lợi nhuận.

Trong khi đó, Google theo đuổi một chiến lược “tích hợp dọc” cực đoan hơn. Lực đẩy chính của họ là khả năng tự phát triển TPU (đơn vị xử lý tensor). Khả năng “tự chế tạo chip, tự chiến đấu” này giúp Google trong khoản “đầu tư liều lĩnh” 1800 tỷ USD, có tỷ lệ đầu tư sinh lời và sức mạnh đàm phán cao hơn so với các đối thủ phụ thuộc nhiều vào nguồn cung chip bên ngoài.

Theo CFO Anat Ashkenazi, “Trong khoản chi gần 1800 tỷ USD này, khoảng 60% dành cho các chip tính toán và máy chủ cốt lõi, 40% còn lại dành cho trung tâm dữ liệu và các cơ sở hạ tầng lâu dài khác.” Bà nhấn mạnh rằng Google không phải đang đổ tiền mù quáng, mà các khoản đầu tư này đã phần nào được thể hiện qua tỷ suất lợi nhuận 30.1% của dịch vụ đám mây.

Lập luận của Google là trong giai đoạn cạnh tranh tài sản nặng về AI, ai kiểm soát được năng lượng và khả năng tính toán dự phòng tuyệt đối sẽ kiểm soát được giá cả trong thập kỷ tới. Quyết định hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để đạt được vị trí độc quyền dài hạn này chính là yếu tố then chốt giúp giá trị vốn hóa của Alphabet hồi phục sau khi giảm.

03 Nền tảng và thách thức của Google

Trước những lo ngại của thị trường về khoản chi hàng nghìn tỷ USD, Sundar Pichai đã trả lời rõ ràng trong cuộc họp báo cáo tài chính: Google đang tái cấu trúc và đổi mới kinh doanh dựa trên AI cốt lõi, để chứng minh tính hợp lý của khoản đầu tư khổng lồ này, và hoạt động kinh doanh hiện tại của công ty cũng đã hỗ trợ cho niềm tin đó.

Cuộc cách mạng AI trong lĩnh vực tìm kiếm của Google đã hoàn toàn phá vỡ lời dự đoán “Chatbot AI sẽ chấm dứt Google Search”. Báo cáo tài chính quý này cho thấy, tính năng tìm kiếm “AI Mode” của Google không làm giảm lượng truy cập tìm kiếm truyền thống, ngược lại, nâng cao trải nghiệm người dùng qua các tương tác thông minh hơn, mang lại chất lượng tương tác cao hơn.

Dữ liệu cho thấy, người dùng tìm kiếm trong chế độ AI dài gấp 3 lần so với tìm kiếm truyền thống, điều này có nghĩa là hành vi tìm kiếm của người dùng đã chuyển từ đơn giản dựa vào từ khóa sang nghiên cứu thông tin phức tạp qua đối thoại. Sự thay đổi này mở ra hai cơ hội kinh doanh chính cho Google: một là phù hợp chính xác quảng cáo dựa trên nhu cầu sâu của người dùng, nâng cao tỷ lệ chuyển đổi quảng cáo; hai là tăng hiệu quả khai thác lưu lượng, nâng cao giá trị thương mại của dịch vụ tìm kiếm.

Trong quý này, doanh thu từ dịch vụ tìm kiếm của Google tăng 17%, đủ để chứng minh rằng công nghệ AI không phải là kẻ phá vỡ kinh doanh cốt lõi của Google, mà là “người nâng cấp”, giúp cho lĩnh vực truyền thống này trở nên có lợi nhuận hơn.

Ngoài ra, hoạt động lái xe tự hành Waymo cũng đã bước vào giai đoạn chuyển đổi thương mại quan trọng, từ một lĩnh vực R&D dài hạn trở thành trụ cột tăng trưởng mới của công ty. Trước đó, Waymo bị thị trường gọi là “máy in tiền rách nát” do liên tục đầu tư R&D, nhưng trong quý này, kết quả đã khiến thị trường phải ngạc nhiên.

Hiện tại, Waymo đã bắt đầu vận hành thị trường thương mại thứ sáu tại Miami, cung cấp dịch vụ tự lái có trả phí hơn 400.000 chuyến mỗi tuần, quy mô thương mại liên tục mở rộng.

Điều đáng chú ý hơn nữa là, công nghệ AI không chỉ giúp phát triển hoạt động của Waymo, mà còn nâng cao hiệu quả vận hành nội bộ của Google. Nhờ công cụ AI Agent tự phát triển nội bộ, hiện tại Google đã có 50% mã nguồn do AI viết và kiểm duyệt, giúp giảm đáng kể chi phí R&D.

Sự nâng cao hiệu quả nội bộ này giúp Google có thể tiết kiệm chi phí để duy trì “mở rộng quy mô” (mở rộng thương mại của Waymo và tăng trưởng dịch vụ đám mây), cung cấp thêm dòng tiền cho khoản chi hàng nghìn tỷ USD.

Tuy nhiên, đối với Alphabet, năm 2026 sẽ là thử thách lớn trong cân bằng phát triển kinh doanh. Một mặt, công ty cần đẩy nhanh xây dựng hạ tầng năng lực tính toán, đáp ứng nhu cầu tăng cao liên tục về năng lực và dịch vụ AI, giữ vững vị trí dẫn đầu ngành; mặt khác, còn phải dựa vào các dịch vụ phần mềm AI cao cấp như đăng ký Gemini Enterprise và chia sẻ doanh thu mô hình nền tảng với Apple để thúc đẩy tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, bù đắp cho khoản chi vốn hàng nghìn tỷ USD.

Báo cáo này cho thấy, Google đang từng bước chuyển đổi sang mô hình “đế chế công nghiệp số” với nền tảng tính toán toàn cầu. Doanh thu hàng năm 4000 tỷ USD chứng minh năng lực thương mại của gã khổng lồ công nghệ này; còn dự báo chi tiêu vốn gần 1800 tỷ USD thể hiện rằng cạnh tranh trong ngành AI toàn cầu đã bước vào giai đoạn tài sản nặng.

Thử thách cốt lõi của Google năm 2026 là làm sao để tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của hoạt động AI phù hợp với tốc độ tăng chi phí xây dựng hạ tầng năng lực tính toán. Cuộc chơi quy mô nghìn tỷ này không chỉ liên quan đến vị trí của Google trong tương lai trên thị trường ngành, mà còn là một chỉ báo quan trọng về hướng phát triển của ngành AI toàn cầu.