Chào mừng đến với nền kinh tế hình chữ ‘E’: Khoảng cách giàu nghèo không còn chỉ giữa người thu nhập cao và thấp, mà tầng lớp trung lưu cũng đang gặp khó khăn

Trong 12 tháng qua, các nhà đầu tư và người tiêu dùng đã quen với ý tưởng về một “nền kinh tế hình chữ K.” Dù là việc làm hay chi tiêu, hình dạng chữ K thể hiện sự ngày càng mở rộng của khoảng cách giữa vận may của giới giàu có và phần còn lại. Những người ở đỉnh cao ngày càng thịnh vượng, trong khi những người đã gặp khó khăn thì càng tụt lại phía sau.

Tuy nhiên, phân tích mới từ Bank of America cho thấy quỹ đạo của người tiêu dùng trung lưu hiện đang rời xa những người ở phía thấp của phổ thu nhập: Những người tiêu dùng này không làm tốt bằng người giàu, nhưng sức mua của họ không bị giảm sút nhiều như của những người nghèo hơn.

Nhìn vào dữ liệu của BofA, hình dạng không còn là chữ K nữa. Nếu chúng ta vẫn giữ chủ đề bảng chữ cái, có thể đề xuất rằng một hình dạng “E” đang nổi lên.

Trong một ghi chú được công bố hôm qua bởi sáu nhà kinh tế của BofA, nhóm viết rằng “sự phân kỳ dựa trên thu nhập trong chi tiêu và tăng trưởng lương vẫn tồn tại, và chúng tôi lo ngại rằng một hình chữ K đang mở ra giữa các hộ gia đình có thu nhập cao và trung bình, bên cạnh khoảng cách hiện tại với các hộ có thu nhập thấp.”

Video đề xuất

Dẫn dữ liệu nội bộ, nhóm cho biết vào tháng 1, tốc độ tăng trưởng chi tiêu giữa các hộ có thu nhập cao và tất cả các hộ khác đạt mức cao nhất kể từ giữa năm 2022, đỉnh điểm của làn sóng chi tiêu trong thời kỳ COVID. So với cùng kỳ năm trước, tăng trưởng chi tiêu của người tiêu dùng có thu nhập cao qua thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ trong tháng 1 là 2,5%. Các hộ có thu nhập thấp chỉ tăng 0,3%, trong khi các hộ trung lưu gần như không đổi ở mức 1%.

“Một mô hình tương tự đang xuất hiện trong tăng trưởng lương sau thuế, với khoảng cách giữa các hộ có thu nhập cao và trung bình lớn nhất trong gần năm năm,” nhóm BofA bổ sung. “Trong khi tăng trưởng lương của các hộ có thu nhập cao là 3,7% so với cùng kỳ năm trước vào tháng 1, một sự cải thiện rõ rệt so với 3,3% trong tháng 12, thì tăng trưởng lương của các hộ trung lưu chỉ tăng nhẹ, đạt gần 1,6% so với cùng kỳ năm trước vào tháng 1, từ hơn 1,5% trong tháng 12.”

Trong khi các cuộc tranh luận về nền kinh tế hình chữ K ngày càng phổ biến hơn trong bối cảnh cuộc tranh luận về khả năng chi trả (và cảm giác về một nền kinh tế thực sự đang suy thoái, khác với tăng trưởng trong các lĩnh vực tập trung như công nghệ), những âm vang của sự chia rẽ ngày càng lớn có thể được truy ngược hàng thập kỷ: Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu theo dõi phân phối của cải gia đình từ quý 3 năm 2010, và báo cáo rằng tổng tài sản tích lũy đạt 60,76 nghìn tỷ USD. Trong đó, 0,1% nhóm giàu nhất sở hữu 6,53 nghìn tỷ USD, còn nhóm trong top 99% đến 99,9% sở hữu 10,75 nghìn tỷ USD. Ngược lại, 50% dân số thấp nhất chỉ chia sẻ 330 tỷ USD.

Nhanh chóng tiến tới quý 3 năm 2025: của cải của 50% dân số thấp nhất đã tăng trưởng 1.189% lên 4,25 nghìn tỷ USD—mặc dù vẫn còn kém xa so với của cải của nhóm 0,1% giàu nhất, thậm chí cách đây 15 năm. Nhóm 0,1% giàu nhất đã tăng của cải 281% lên 24,89 nghìn tỷ USD, gần sáu lần tổng của cải của 50% dân số thấp nhất cộng lại.

Người tiêu dùng tinh tế hơn

Kể từ sau đại dịch, Phố Wall đã vui mừng và ngạc nhiên trước khả năng phục hồi của người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất cao và chi phí sinh hoạt tăng.

Về nợ, những người ở phía đỉnh của nền kinh tế đang gặp khó khăn: Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York tuần này báo cáo rằng tỷ lệ vỡ nợ các khoản thế chấp gần mức bình thường lịch sử, nhưng tình trạng xấu đi tập trung ở các khu vực có thu nhập thấp và giá nhà giảm. Tuy nhiên, trong khi các khoản chuyển đổi sang vỡ nợ sớm bắt nguồn từ thế chấp và vay sinh viên, các loại nợ khác vẫn ổn định.

Dữ liệu của BofA kể câu chuyện tương tự: Tỷ lệ các hộ gia đình trả hết toàn bộ số dư thẻ tín dụng mỗi tháng đã tăng ở tất cả các mức thu nhập và các thế hệ so với năm 2019. Ví dụ, với chỉ số trung bình là 100 cho năm 2019, các nhóm trẻ có thu nhập thấp tính đến tháng 1 năm 2026 đã tăng gần 20 điểm. Quỹ đạo này cũng tương tự, dù ít rõ rệt hơn, ở các thế hệ X và các thế hệ lớn tuổi hơn (thế hệ bùng nổ dân số và truyền thống).

Số dư ngân hàng của người tiêu dùng đã được củng cố nhờ các yếu tố như tăng trưởng lương và giá xăng giảm, bù đắp cho các yếu tố lạm phát khác. Nhưng BofA cho biết, người tiêu dùng cũng ngày càng khôn ngoan hơn, thông qua hiện tượng “hạ giá”. Báo cáo nói: “Tăng trưởng chi tiêu của các hộ gia đình tại các cửa hàng tạp hóa giá trị cao hơn so với các siêu thị giá trị thấp từ năm 2022 đến đầu năm 2025. Và trong khi tăng trưởng chi tiêu của các hộ trung lưu và giàu có đã hội tụ phần nào trong năm qua, thì tốc độ tăng của các hộ có thu nhập thấp tại các siêu thị giá trị thấp đã vượt qua các siêu thị cao cấp khoảng năm điểm phần trăm trong ba năm qua.”

Tham gia cùng chúng tôi tại Hội nghị Đổi mới Nơi làm việc Fortune vào ngày 19–20 tháng 5 năm 2026 tại Atlanta. Thời đại mới của đổi mới nơi làm việc đã bắt đầu—và sách lược cũ đang được viết lại. Tại sự kiện độc quyền, năng lượng cao này, những nhà lãnh đạo sáng tạo nhất thế giới sẽ tụ họp để khám phá cách AI, nhân loại và chiến lược hội tụ để định hình lại, một lần nữa, tương lai của công việc. Đăng ký ngay.