Bạn có muốn giao dịch với quỷ không?

Mỗi đứa trẻ Đức đều phải đọc Faust khi học trung học. Lúc đó, hầu hết chúng ta đều phàn nàn. Hôm nay, tôi biết ơn điều đó.
Bởi vì ít cuốn sách nào có thể già đi tốt như những gì Johann Wolfgang von Goethe đã viết trong gần sáu mươi năm.
Vở kịch bắt đầu với một học giả đứng một mình vào ban đêm. Sách vở khắp nơi. Nhạc cụ. Bằng chứng của sự thành thạo.
Và ông nói:
“Tôi đã học triết học, luật pháp, y học, thậm chí thần học… và đây tôi đứng, một kẻ ngốc, chẳng khôn ngoan hơn trước.”
Faust không ngu dốt. Ông quá học rộng.
Ông đã tiếp thu hệ thống trí tuệ của thời đại mình. Khải huyền hứa hẹn sự rõ ràng qua lý trí. Nếu chúng ta học đủ, đo lường đủ, phân loại đủ, thế giới sẽ trở nên có ý nghĩa.
Tuy nhiên, càng học Faust càng cảm thấy mọi thứ càng trở nên mơ hồ. Ông không thiếu thông tin. Ông thiếu định hướng.
Đó là lý do tại sao ông vượt ra ngoài khoa học. Không phải vì khoa học sai, mà vì nó không thể trả lời câu hỏi sâu xa hơn: điều gì giữ cho thế giới gắn kết ở cốt lõi?
Goethe bắt đầu viết Faust khi ông còn trẻ và hoàn thành nó khi đã ngoài tám mươi. Đây không chỉ là văn học. Đó là cuộc đấu tranh suốt đời với chính hiện đại.
Và đây là lý do tại sao nó cảm thấy đau đớn và hiện thực đến vậy.
Chúng ta sống trong một thế giới phức tạp hơn bất cứ điều gì Goethe có thể tưởng tượng. Các hệ thống tài chính chồng chất trên các trừu tượng. Thuật toán định hình nhận thức. AI tạo ra insight với tốc độ siêu nhân. Sự phụ thuộc toàn cầu mà không một trí tuệ nào có thể hiểu hết.
Chúng ta biết nhiều hơn bất kỳ thế hệ nào trước đây.
Và vẫn có nhiều người cảm thấy lạc lõng.
Các tổ chức mập mờ. Các động cơ vô hình. Chuyên môn gia tăng trong khi niềm tin giảm sút. Dữ liệu bùng nổ, ý nghĩa phân mảnh.
Sự tuyệt vọng của Faust không phải về việc thiếu câu trả lời.
Nó là về việc chìm đắm trong những câu trả lời một phần.
Cuộc cá cược với quỷ, Mephistopheles, không chỉ về khoái lạc. Nó về sự kiệt sức. Nếu tồn tại một khoảnh khắc đủ thỏa mãn để nỗ lực có thể dừng lại, linh hồn sẽ bị mất.
Nỗ lực là điều kiện của con người.
Sự cám dỗ hiện đại không phải là một con quỷ đội sừng.
Nó là sự thoải mái của việc thờ ơ: Quá phức tạp. "Tôi sẽ giao phó suy nghĩ của mình cho người khác. Tôi sẽ chỉ theo dõi tiếng nói ồn ào nhất."
Thế giới có thể quá phức tạp để làm chủ. Nhưng từ chối đấu tranh với nó chính là sự đầu hàng thực sự. Đó là lý do tại sao tôi biết ơn vì chúng ta đã phải đọc nó.
Không phải vì nó dễ.
Mà vì nó chuẩn bị cho bạn một thế giới hiếm khi hợp lý và đòi hỏi bạn phải tiếp tục nỗ lực dù thế nào đi nữa.