Giá cổ phiếu bắt nguồn từ đâu? Hiểu về Cung Cầu thúc đẩy thị trường

Nếu bạn từng để ý thấy giá cổ phiếu đôi khi tăng nhanh chóng, đôi khi giảm đột ngột, thì điều đó không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của cuộc đụng độ giữa nhóm người mua và nhóm người bán. Hiện tượng này trong kinh tế gọi là Demand Supply (cầu cung), là nền tảng của việc xác định giá cả trong thị trường hàng hóa, thị trường tài chính và thậm chí cả thị trường chứng khoán. Đối với nhà đầu tư muốn dự đoán cổ phiếu sẽ đi đâu, việc hiểu demand supply là chìa khóa quan trọng để phân tích sâu hơn.

Demand Supply là gì: cuộc đụng độ giữa người mua và người bán

Nếu chúng ta quan sát thị trường chứng khoán sôi động hàng ngày, sẽ thấy có nhiều người mua cố gắng mua cổ phiếu với giá cao nhất có thể, trong khi đó cũng có nhiều người bán muốn bán cổ phiếu với giá thấp nhất họ chấp nhận. Cuộc đấu tranh giữa hai phe này chính là demand supply.

Nói đơn giản hơn, demand supply là cầu (demand) và cung (supply), có thể ban đầu nghe có vẻ khó hiểu, nhưng nếu chia thành hai phần sẽ dễ hiểu hơn.

1. Cầu (Demand) - yếu tố thúc đẩy giá tăng

Cầu là nhu cầu mua hàng hoặc cổ phiếu ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị, ta sẽ có đường cầu (Demand Curve), mỗi điểm trên đường này thể hiện lượng cổ phiếu mà người mua muốn mua ở mức giá đó.

Nguyên tắc cơ bản: Khi giá giảm, cầu sẽ tăng; ngược lại. Điều này không có gì lạ, vì nhà đầu tư tự nhiên thích mua khi giá rẻ và ít muốn mua khi giá đắt.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu rất nhiều:

• Thu nhập của người mua: Khi giá giảm, khả năng chi tiêu của người mua tăng lên, họ mua được nhiều hơn.
• Thay thế (Substitution): Khi cổ phiếu này giảm giá, người mua sẽ chọn mua cổ phiếu khác có giá tương đương.
• Các yếu tố khác: dự đoán lợi nhuận công ty, chính sách của chính phủ, niềm tin thị trường, tâm lý nhà đầu tư.

2. Cung (Supply) - yếu tố thúc đẩy giá giảm

Ở phía ngược lại, cung là nhu cầu bán hàng hoặc cổ phiếu ở các mức giá khác nhau. Người bán sẵn sàng cung cấp cổ phiếu nhiều hơn khi giá cao, vì họ cảm thấy có lợi nhuận tốt, và cung ít hơn khi giá thấp.

Nguyên tắc của cung ngược lại với cầu: Khi giá tăng, cung sẽ tăng; khi giá giảm, cung giảm. Người bán không muốn bán khi giá không tốt.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung:

• Chi phí sản xuất và khả năng cung cấp
• Dự đoán giá trong tương lai
• Chính sách của công ty như mua lại cổ phiếu hoặc phát hành thêm
• Tình hình quản lý và xu hướng kinh doanh

3. Cân bằng (Equilibrium) - điểm giá không đổi

Chỉ hiểu cầu hoặc cung thôi chưa đủ để dự đoán giá cổ phiếu sẽ là bao nhiêu, vì giá thực tế trong thị trường hình thành tại điểm cân bằng (Equilibrium), nơi đường cầu và đường cung gặp nhau.

Tại điểm cân bằng này, lượng người muốn mua bằng đúng lượng người muốn bán, nên giá có xu hướng không thay đổi.

Nhưng nếu giá lệch khỏi điểm cân bằng:

• Nếu giá tăng quá mức: Người bán sẵn sàng bán nhiều hơn, trong khi người mua lại mua ít đi, dẫn đến dư cung, giá sẽ giảm trở lại về cân bằng.
• Nếu giá giảm quá mức: Người mua muốn mua nhiều hơn, còn người bán không muốn bán, dẫn đến thiếu cung, giá sẽ tăng trở lại về cân bằng.

Vai trò của Demand Supply trong thị trường tài chính

Trong thị trường tài chính, biến động giá của các tài sản bị ảnh hưởng bởi các yếu tố phức tạp và liên kết chặt chẽ. Hiểu demand supply giúp nhà đầu tư nắm bắt chính xác hơn các xu hướng biến động.

Các yếu tố tạo cầu trong thị trường tài chính

• Yếu tố vĩ mô thuận lợi: Khi kinh tế tăng trưởng tốt, lãi suất thấp, nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao hơn trong thị trường chứng khoán, làm tăng cầu.
• Thanh khoản cao trong hệ thống tài chính: Khi dòng tiền chảy nhiều vào hệ thống, nhà đầu tư có nhiều vốn để đầu tư vào các tài sản rủi ro.
• Niềm tin thị trường: Khi kỳ vọng về tương lai tích cực, nhà mua lại vào thị trường, cầu tăng.

Các yếu tố tạo cung trong thị trường tài chính

• Chính sách của công ty: Phát hành thêm cổ phiếu làm tăng cung, trong khi mua lại cổ phiếu làm giảm cung.
• Chào bán cổ phiếu mới (IPO): Công ty mới niêm yết làm tăng lượng cổ phiếu trên thị trường, có thể gây áp lực giảm giá trong ngắn hạn.
• Quy định và luật lệ: Các quy định về bán cổ phiếu, thời hạn hạn chế bán có ảnh hưởng đến lượng cổ phiếu có thể giao dịch.

Nhà giao dịch sử dụng nguyên lý này như thế nào

Vì cổ phiếu được xem như hàng hóa, các nhà phân tích giá có thể áp dụng nguyên lý demand supply để phân tích cơ bản và kỹ thuật.

Trong phân tích cơ bản

Khi giá cổ phiếu biến động, nhà đầu tư nói rằng “cầu tăng” hoặc “cung giảm”, nhưng thực tế, sự thay đổi này xuất phát từ dự đoán về tương lai của doanh nghiệp.

• Nếu có tin tốt (lợi nhuận tốt, tăng trưởng khả quan): phe mua đầy tự tin, sẵn sàng trả giá cao hơn, giá cổ phiếu tăng.
• Nếu có tin xấu (lợi nhuận giảm): phe bán nhiều hơn, đẩy giá xuống.

Trong phân tích kỹ thuật

Nhà giao dịch dùng các công cụ để quan sát lực mua và lực bán trực tiếp qua biến động giá và khối lượng.

1) Đọc biểu đồ nến (Candlestick Analysis)

• Nến xanh (tăng): cho thấy cầu thắng, phe mua kiểm soát thị trường.
• Nến đỏ (giảm): cho thấy cung thắng, phe bán kiểm soát.
• Doji: lực mua và lực bán cân bằng, chưa rõ xu hướng.

2) Theo dõi xu hướng (Trend Following)

• Nếu giá tạo đỉnh mới liên tục: lực mua (cầu) còn mạnh, giá có khả năng tiếp tục tăng.
• Nếu giá tạo đáy mới liên tục: lực bán (cung) còn mạnh, giá có khả năng tiếp tục giảm.
• Nếu giá dao động trong phạm vi hẹp: cân bằng tạm thời, chờ các yếu tố mới.

3) Tìm hỗ trợ và kháng cự (Support & Resistance)

• Hỗ trợ (Support): điểm mà nhà mua sẵn sàng mua vào, có nhiều cầu chờ đợi.
• Kháng cự (Resistance): điểm mà nhà bán sẵn sàng bán ra, có nhiều cung chờ đợi.

Các chiến thuật giao dịch phổ biến: Khu vực Demand Supply Zone

Kỹ thuật “Demand Supply Zone” dựa trên nguyên lý demand supply để bắt các điểm mua bán, bằng cách xác định các vùng cầu hoặc cung mạnh mẽ khi giá di chuyển nhanh và đảo chiều khi có vùng hỗ trợ.

Giao dịch đảo chiều (Reversal)

1) DBR (Demand Zone Drop Base Rally) - cung vào rồi đảo chiều

• Giá giảm nhanh (cung mạnh)
• Tạm dừng (vùng cân bằng)
• Tăng trở lại (cầu thắng lại)
• Nhà giao dịch mua tại điểm breakout

2) RBD (Supply Zone Rally Base Drop) - cầu vào rồi đảo chiều

• Giá tăng nhanh (cầu mạnh)
• Tạm dừng (vùng cân bằng)
• Giảm trở lại (cung thắng lại)
• Nhà giao dịch bán tại điểm breakout

Giao dịch theo xu hướng (Continuation)

1) RBR (Rally Base Rally) - cầu tiếp tục mạnh

• Giá tăng → tạm dừng → tiếp tục tăng
• Cho thấy cầu còn mạnh, nhà giao dịch mua tiếp

2) DBD (Drop Base Drop) - cung tiếp tục mạnh

• Giá giảm nhanh → tạm dừng → tiếp tục giảm
• Cho thấy cung còn mạnh, nhà giao dịch bán tiếp

Tóm lại: Tại sao bạn cần hiểu Demand Supply

Demand Supply là cơ chế nền tảng thúc đẩy giá trong mọi thị trường, dù là hàng hóa, hợp đồng tương lai hay tiền tệ. Hiểu rõ nguyên lý này giúp nhà đầu tư:

• Dự đoán hướng đi của giá chính xác hơn qua việc đọc lực mua bán trong thị trường
• Xác định thời điểm vào ra hợp lý dựa trên phân tích cơ bản hoặc kỹ thuật
• Quản lý rủi ro tốt hơn vì hiểu rõ tại sao giá lại biến động

Dù việc học và áp dụng nguyên lý này cần thời gian và luyện tập, nhưng khi nhà đầu tư kiên trì nghiên cứu các biến động thực tế trong thị trường, sẽ dần hình thành được cái nhìn rõ ràng hơn, giúp quyết định đầu tư hiệu quả hơn.