Cách Masayoshi Son Tạo Ra Một Cược Không Rủi Ro Trên Thành Công của OpenAI

Khi SoftBank’s Vision Fund 2 đổ 34,6 tỷ USD vào OpenAI—mua 11% cổ phần trong công ty—đó không chỉ là một quyết định đầu tư doanh nghiệp. Đối với Masayoshi Son, kiến trúc sư của quỹ và CEO của SoftBank, thương vụ này đại diện cho điều gì đó còn quan trọng hơn nhiều về mặt cá nhân: một cấu trúc được thiết kế cẩn thận cho phép ông thu lợi nhuận phi thường trong khi giảm thiểu rủi ro cá nhân.

Trách nhiệm pháp lý ban đầu đã biến mất

Bước đột phá đến từ báo cáo lợi nhuận mới nhất của SoftBank. Masayoshi Son không còn chịu trách nhiệm cá nhân cho khoản bảo đảm 1 tỷ USD trước đây đã bảo vệ phần lớn khả năng vay mượn của Vision Fund 2. Quỹ đã vay 8,5 tỷ USD, và bảo đảm cá nhân của Son ban đầu đã đảm bảo khoản nợ này—một trách nhiệm cá nhân đáng kể đối với bất kỳ ai, bất kể giàu có.

Nhưng đây là nơi kỹ thuật tài chính bắt đầu xuất hiện: SoftBank thông báo khoản vay đã được trả hết và chuyển đổi thành cổ phần ưu đãi, loại bỏ hoàn toàn nghĩa vụ bảo đảm cá nhân của Son. Động thái này đã thay đổi căn bản hồ sơ rủi ro. Son không còn bị phơi nhiễm trước các khoản lỗ nếu các khoản đầu tư của quỹ không thành công, nhưng ông vẫn giữ phần giá trị nhất trong cấu trúc ban đầu của mình.

Chia sẻ lợi nhuận: Masayoshi Son thắng lớn như thế nào

Thỏa thuận này bao gồm một điều khoản hiệu suất vẫn còn nguyên vẹn và có thể còn sinh lợi hơn nhiều so với chi phí của bảo đảm. Khi giá trị thực tế và chưa thực hiện của Vision Fund 2 vượt quá chi phí đầu tư của quỹ 30%, Masayoshi Son sẽ được hưởng 17,25% lợi nhuận của quỹ. Ở mức định giá hiện tại, ngưỡng này đang gần đạt tới—làm cho cấu trúc này trở nên vô cùng có giá trị.

Để hình dung rõ hơn: nếu OpenAI huy động vốn với định giá 750 tỷ USD, sự tăng giá trị của khoản đầu tư 34,6 tỷ USD của SoftBank sẽ kích hoạt phần chia lợi nhuận. Nếu OpenAI cuối cùng niêm yết và đạt vốn hóa thị trường hàng nghìn tỷ đô la, Masayoshi Son có thể cá nhân kiếm được hàng tỷ đô la—vượt xa những gì các cổ đông khác của SoftBank nhận được trên mỗi đô la đầu tư.

Sự chuyển đổi ngoạn mục: Từ khủng hoảng thành cơ hội

Cấu trúc này còn ấn tượng hơn khi xem xét lịch sử gần đây của Vision Fund 2. Quỹ trước đó đã lỗ khoảng 23 tỷ USD—khoảng 40% tổng số đầu tư—từ hàng trăm khoản đặt cược vào các startup thất bại. Chỉ cách đây một năm, trước cam kết lớn với OpenAI, quỹ trông như một thảm họa tài chính, với phần lớn đội ngũ đầu tư tại Silicon Valley của SoftBank đã bị giải thể.

Nhưng khoản đầu tư vào OpenAI đã thay đổi hoàn toàn quỹ đạo. SoftBank tiết lộ tuần này rằng cổ phần của quỹ tại OpenAI đã tăng giá trị thêm 19,8 tỷ USD. Trong khi trước đó quỹ lỗ 40%, giờ đây chỉ còn lỗ khoảng 3%—gần như hòa vốn về mặt hiệu suất. Sự biến đổi này trực tiếp nhờ vào cược tập trung của Masayoshi Son vào OpenAI.

Niềm tin thị trường và lợi ích cá nhân khác biệt

Thị trường chung đã nhận ra sự chuyển đổi này. Giá cổ phiếu của SoftBank đã tăng gấp đôi trong năm qua, như một chỉ số thể hiện niềm tin của thị trường vào AI và đặc biệt là vào triển vọng của OpenAI. Tuy nhiên, lợi ích của các cổ đông rộng lớn chỉ kể một phần câu chuyện.

Trong khi tất cả các cổ đông của SoftBank đều hưởng lợi từ sự tăng giá cổ phiếu, cấu trúc của Son mang lại cho ông lợi thế không cân xứng. Các cổ đông khác tham gia vào sự tăng giá cổ phiếu nhưng không tham gia vào cơ chế chia lợi nhuận dựa trên hiệu suất của Vision Fund 2. Vị trí của Son về cơ bản cho phép ông có các quyền lợi kiểu quyền chọn mua: rủi ro giới hạn (bảo đảm cá nhân đã biến mất) nhưng tiềm năng lợi nhuận không giới hạn (phần chia lợi nhuận 17,25%).

Ảnh hưởng chiến lược: Ai chịu rủi ro?

Cấu trúc này đặt ra câu hỏi quan trọng về các hình thức đầu tư hiện đại và quản trị doanh nghiệp. Bằng cách chuyển đổi bảo đảm cá nhân thành cổ phần ưu đãi và giữ quyền chia lợi nhuận, Masayoshi Son đã thực sự chuyển giao rủi ro khỏi bản thân trong khi vẫn tập trung vào khả năng sinh lợi cao.

Chính SoftBank bây giờ có quyền ưu tiên nhận lợi nhuận nếu Vision Fund 2 chỉ đạt lợi nhuận vừa phải, nhưng quỹ vẫn còn nhiều khoản đầu tư rủi ro cao. Trong khi đó, SoftBank dựa nhiều vào nợ để tài trợ cho các cam kết AI của mình. Tập đoàn này chịu nhiều rủi ro về phía rủi ro giảm giá hơn cả CEO của nó.

Biến động thị trường ở nơi khác: Cảnh quan công nghệ rộng hơn

Trong khi SoftBank và Masayoshi Son đang điều hướng trong điều kiện thuận lợi, các lĩnh vực khác của ngành công nghệ cũng đối mặt áp lực. Cổ phiếu Pinterest giảm 18% trong giao dịch sau giờ làm việc sau khi báo cáo doanh thu quý IV chậm lại ở mức thấp nhất trong dự báo. Công ty cho rằng sự chậm lại này do thuế mới đối với nội thất ảnh hưởng đến chi tiêu quảng cáo của các nhà bán lẻ lớn. CEO Bill Ready thừa nhận sự thiếu hụt này, cho biết công ty đang thực hiện các biện pháp cấp bách để trở lại mức tăng trưởng 15%-20% hoặc cao hơn như trước.

Giá cổ phiếu Pinterest chạm mức chưa từng thấy kể từ tháng 4 năm 2020, cho thấy nhanh chóng niềm tin của nhà đầu tư có thể thay đổi dựa trên kết quả hàng quý.

Cơn sốt đầu tư AI rộng lớn hơn

Sự khác biệt so với các khoản đầu tư AI khác làm nổi bật lý do tại sao cược của Masayoshi Son vào OpenAI lại có vị trí chiến lược như vậy. Anthropic tuần này công bố hoàn tất vòng huy động vốn 30 tỷ USD do GIC của Singapore và Coatue Management dẫn đầu, đưa định giá của công ty lên 380 tỷ USD. Những cam kết vốn này phản ánh các định giá phi thường và sức hút của nhà đầu tư đối với các công ty AI—chính xác là môi trường mà các cấu trúc của Son có thể phát huy tối đa giá trị.

Các công ty công nghệ khác thể hiện hiệu suất hỗn hợp. Airbnb tăng trưởng doanh thu quý IV lên 12%, dòng tiền tự do tăng 13,7% lên 521 triệu USD, cổ phiếu tăng 5,7%. Instacart báo cáo doanh thu quý IV đạt 992 triệu USD, tăng 12% so với cùng kỳ, cổ phiếu tăng 15%—tốc độ tăng trưởng giao dịch quý nhanh nhất trong ba năm.

Ưu thế của Masayoshi Son

Cuối cùng, cấu trúc của Masayoshi Son với Vision Fund 2 thể hiện một bài học về thiết kế cấu trúc tài chính xuất sắc. Ông đã thành công chuyển đổi một trách nhiệm pháp lý cá nhân thành phần chia lợi nhuận, duy trì khả năng hưởng lợi từ các khoản đầu tư vượt trội của quỹ, và loại bỏ rủi ro giảm giá thông qua tái cấp vốn chiến lược. Khi ngành AI tiếp tục thu hút vốn chưa từng có và đạt các định giá ngày càng cao, vị trí của Son trong hệ sinh thái này có thể mang lại lợi nhuận cực kỳ lớn—tất cả trong khi SoftBank, các cổ đông khác và thị trường nợ gánh chịu rủi ro đầu tư tập trung.