Tỷ lệ thực sự: Có bao nhiêu triệu phú thực sự tự lập và tại sao điều đó lại quan trọng

Nếu trở nên giàu có không được trao cho bạn ngay từ khi sinh ra, đây là tin khích lệ dựa trên dữ liệu: Con đường đến thành công tài chính vẫn còn khả thi về mặt thống kê. Theo nghiên cứu sâu rộng, khoảng 80% đến 85% triệu phú ở Mỹ là tự lập, nghĩa là họ xây dựng sự nghiệp của mình thông qua nỗ lực cá nhân chứ không phải thừa kế. Tỷ lệ này đã duy trì khá ổn định trong nhiều thập kỷ, như được ghi nhận trong bài nghiên cứu năm 1996 “The Millionaire Next Door”, đã được cập nhật và xuất bản lại năm 2016 với các kết quả tương tự.

Quy mô của hiện tượng tự lập này rất lớn. Chỉ riêng năm 2022, khoảng 2,5 triệu người Mỹ đã đạt đến trạng thái triệu phú, theo dữ liệu của Credit Suisse. Nếu áp dụng tỷ lệ tự lập 80-85% cho số triệu phú mới này, nghĩa là khoảng 2 triệu đến 2,1 triệu người đã kiếm được khối tài sản đáng kể trong năm qua nhờ sự cống hiến, chấp nhận rủi ro có tính toán, kiên trì và thành tựu chuyên môn—chứ không phải thừa kế gia đình. Mặc dù mỗi người trong số họ có hành trình riêng biệt, nhưng họ chia sẻ những mẫu hành vi nổi bật giúp phân biệt họ với phần lớn dân số.

Thực tế 80-85%: Hiểu rõ về hiện tượng triệu phú tự lập

Điều làm cho tỷ lệ này đặc biệt quan trọng là nó tiết lộ điều gì về khả năng di chuyển trong kinh tế. Nó chứng minh rằng phần lớn triệu phú Mỹ là thế hệ đầu tiên giàu có, không phải kế thừa gia truyền. Điều này phá vỡ định kiến phổ biến về giàu có như một đặc quyền thừa kế. Sự nhất quán của tỷ lệ này qua các nghiên cứu và thời kỳ khác nhau—từ nghiên cứu ban đầu “Millionaire Next Door” đến phân tích của Credit Suisse ngày nay—cho thấy rằng các nguyên tắc xây dựng của cải có thể được nhân rộng và tiếp cận dễ dàng đối với những người có kỷ luật và sẵn sàng áp dụng các thói quen nhất định.

Sự khác biệt giữa triệu phú tự lập và thừa kế không chỉ nằm ở nguồn gốc câu chuyện của họ. Phương pháp xây dựng sự giàu có của họ cũng khác biệt căn bản. Triệu phú tự lập thường dựa vào tăng giá trị vốn từ các khoản đầu tư kết hợp với thu nhập từ công việc (lương, quyền chọn cổ phiếu, chia sẻ lợi nhuận), theo nghiên cứu của Fidelity Investments trích dẫn bởi Business News Daily. Trong khi đó, người thừa kế thường cho rằng thành công của họ đến từ kinh doanh hoặc bất động sản—những con đường đòi hỏi vốn ban đầu để kích hoạt.

Tại sao sống tiết kiệm là nền tảng của sự giàu có tự lập

Trong trí tưởng tượng phổ biến, người ta hình dung triệu phú sống phung phí—xe sang, quần áo hàng hiệu, cuộc sống xa hoa trên Instagram. Thực tế trái ngược hoàn toàn với định kiến này. Người giàu thế hệ đầu thường tích lũy tài sản qua chi tiêu tiết chế và các quyết định tài chính kỷ luật trong nhiều năm.

Khi CNBC phỏng vấn các triệu phú tự lập, một điểm chung nổi bật là: Mặc dù không khuyến khích tự từ bỏ tất cả, nhưng tránh mua sắm theo cảm xúc và tiêu xài xa xỉ là điều cực kỳ quan trọng. Nghiên cứu từ “The Millionaire Next Door” cho thấy rằng các triệu phú tự lập có kiến thức chính xác về chi tiêu hàng tháng cho thực phẩm và các khoản chi tiêu gia đình, và họ đặc biệt tránh mua sắm quần áo xa xỉ. Điểm chung của họ là xem tiền như một công cụ để xây dựng của cải chứ không phải để thỏa mãn tức thì.

Sự tiết kiệm này không có nghĩa là thiếu thốn. Ngược lại, đó là chi tiêu có chủ đích phù hợp với mục tiêu tài chính dài hạn, chứ không phải ham muốn ngắn hạn. Sự khác biệt giữa người giàu và người gặp khó khăn tài chính thường nằm ở chính sự khác biệt hành vi này: ý thức rõ ràng về từng khoản chi tiêu.

Đầu tư hơn là khởi nghiệp: cách triệu phú tự lập xây dựng của cải

Trái với câu chuyện phổ biến rằng sự giàu có tự lập đến từ việc khởi nghiệp, dữ liệu cho thấy sự thật khác. Hầu hết triệu phú tự lập thực sự xây dựng sự nghiệp của mình qua đầu tư có kỷ luật chứ không phải khởi nghiệp. Điều này tạo ra sự khác biệt quan trọng so với người thừa kế, những người thường coi sở hữu doanh nghiệp và phát triển bất động sản là nguồn giàu chính.

Sự phân biệt này phản ánh cả cơ hội lẫn tâm lý. Triệu phú tự lập thường thiếu vốn gia đình để bắt đầu kinh doanh, nên họ đổ tiền vào các công cụ đầu tư. Điều này buộc họ phải phát triển kiến thức đầu tư tinh vi và kỷ luật—những thói quen tích tụ theo thời gian.

Chiến lược thị trường chứng khoán: Quy tắc 30% danh mục của triệu phú tự lập

Đầu tư vào cổ phiếu đặc biệt quan trọng đối với thành công của triệu phú tự lập. Nhà tư vấn tài chính Ramit Sethi nhấn mạnh với CNBC rằng đầu tư chứng khoán là cơ chế xây dựng của cải hiệu quả nhất dành cho người trẻ. Mặc dù thị trường có chu kỳ biến động, cổ phiếu vẫn mang lại lợi nhuận dài hạn cao nhất trong các phương tiện đầu tư khả dụng.

Nghiên cứu của Gallup cho thấy một xu hướng đáng lo ngại: nhà đầu tư dưới 35 tuổi tránh cổ phiếu với tỷ lệ cao hơn nhiều so với các nhóm tuổi lớn hơn. Họ có thể cân nhắc lại cách tiếp cận bảo thủ này. Theo “The Millionaire Next Door”, triệu phú tự lập thường duy trì hơn 30% danh mục của họ trong cổ phiếu—cao hơn đáng kể so với tỷ lệ trung bình của dân số chung.

Thu lợi từ lãi kép thay vì trả lãi

Một nguyên tắc then chốt phân biệt người giàu với người luôn gặp khó khăn tài chính là hiểu rõ về mặt nào của lãi kép họ nằm. Một nhà lập kế hoạch tài chính chứng nhận quản lý khách hàng triệu phú chia sẻ với CNBC rằng những người có giá trị ròng cao đều tránh xa nợ tiêu dùng—thẻ tín dụng, vay mua ô tô quá thời gian sử dụng của xe, và các khoản nợ quay vòng khác.

Thực tế toán học rất rõ ràng: mỗi đô la vay với lãi suất tiêu dùng là một đô la trong tương lai không còn tích lũy lợi nhuận cho bạn. Ngược lại, mỗi đô la đầu tư bắt đầu sinh lợi ngay lập tức. Câu ngạn ngữ cũ nói rất đúng: những ai hiểu về lãi kép sẽ tích lũy nó; những ai không hiểu sẽ trả lãi. Triệu phú tự lập đã thấm nhuần nguyên tắc này đến tận cùng.

Nhiều nguồn thu nhập: Mẫu 65-45-29

Tom Corley, tác giả “Rich Habits: The Daily Success Habits of Wealthy Individuals”, đã nghiên cứu 361 triệu phú tự lập trong vòng năm năm. Một mẫu hình nổi bật về đa dạng hóa thu nhập xuất hiện rõ ràng. Gần như tất cả đều có nhiều nguồn thu nhập. Cụ thể: 65% duy trì ba nguồn thu, 45% có bốn nguồn, và 29% có năm nguồn thu khác nhau.

Chiến lược này mang lại nhiều lợi ích. Mỗi nguồn thu mới tạo ra vốn để tái đầu tư vào các dự án khác, tạo hiệu ứng cộng hưởng về doanh thu. Thêm vào đó, đa dạng hóa thu nhập giúp giảm thiểu rủi ro từ việc phụ thuộc vào một nguồn duy nhất—một nguyên tắc quản lý rủi ro đặc biệt có giá trị trong thời kỳ kinh tế bất ổn.

Triết lý mua và giữ: Tại sao triệu phú tự lập giữ xe lâu hơn

Chiến lược “mua và giữ” chiếm ưu thế trong tư duy đầu tư dài hạn. Triệu phú tự lập áp dụng nguyên tắc này cho việc mua ô tô. Theo CFP của CNBC chuyên về triệu phú, khách hàng giàu có thường mua xe thay vì thuê và giữ xe càng lâu càng tốt.

Nghiên cứu từ “The Millionaire Next Door” xác nhận hành vi này: hơn 80% triệu phú mua chứ không thuê xe. Thậm chí, ít hơn 25% mua xe mới—họ chủ yếu chọn xe đã qua sử dụng. Thói quen này phản ánh tư duy của triệu phú: tránh hao mòn giá trị, kéo dài tuổi thọ tài sản, giữ nhiều vốn hơn để đầu tư tạo của cải thay vì tiêu dùng hao mòn.

Quãng thời gian 32 năm: Kiên nhẫn là công cụ xây dựng triệu phú

Không một triệu phú tự lập nào của Corley đạt được giàu có nhanh chóng. Thay vào đó, đặc điểm nổi bật nhất là: kiên trì. Nghiên cứu cho thấy trung bình, một triệu phú cần 32 năm để tích lũy tài sản. Quãng thời gian này, dù dài, mang lại góc nhìn quan trọng: nỗ lực bền bỉ qua nhiều thập kỷ, chứ không phải thành công trong chốc lát, mới tạo ra triệu phú tự lập.

Hầu hết triệu phú tự lập trong nghiên cứu của Corley không đạt đến trạng thái triệu phú cho đến khoảng tuổi 46 đến 60. Điều này cho thấy xây dựng của cải là một dự án kéo dài nhiều thập kỷ đòi hỏi kiên nhẫn, nỗ lực đều đặn và kỷ luật không ngừng. Thời gian dài đủ để nhiều người bỏ cuộc sớm, đó là lý do tại sao chỉ khoảng 80-85% đạt được mục tiêu này mặc dù về lý thuyết, nó rất khả thi.

Vai trò của cố vấn: Hướng dẫn miễn phí đến thành công tự lập

Ngay trước đại dịch COVID-19, CNBC đưa tin về một hiện tượng mới nổi: các doanh nhân và nhà đầu tư tham gia trả phí lớn để được cố vấn. Một triệu phú tự lập 31 tuổi đã bỏ ra 70.000 đô la cho sáu tháng hướng dẫn chuyên gia. Dù người này cho biết khoản đầu tư mang lại giá trị tuyệt vời, nhưng việc có cố vấn không nhất thiết phải đắt đỏ.

Tỷ phú Richard Branson, Bill Gates và Mark Zuckerberg đều công khai ghi nhận vai trò của cố vấn trong việc thúc đẩy thành công của họ. Những người giàu bình thường, có thể tìm thấy trong “The Millionaire Next Door”, cũng nhấn mạnh giá trị của cố vấn—và họ có thể có được mà không cần trả phí cao. Nhiều người xây dựng mối quan hệ cố vấn chân thành với những người có kinh nghiệm sẵn sàng chia sẻ kiến thức. Đặc biệt, sau thành công, nhiều triệu phú tự lập trở thành cố vấn cho người khác, duy trì vòng chuyển giao kiến thức.

Tối đa hóa thu nhập từ công việc: Vượt ra ngoài lương cơ bản

Triệu phú tự lập dựa nhiều vào tạo của cải từ công việc, chứ không chỉ từ khởi nghiệp. Điều này có nghĩa là họ tối ưu mọi thành phần trong khoản thu nhập qua công việc. Theo nghiên cứu của CNBC, việc này còn mở rộng hơn nhiều so với chỉ đàm phán lương cơ bản.

Họ tận dụng tối đa việc công ty đối xử tốt với họ qua các khoản thưởng 401(k), giảm thiểu chi phí bảo hiểm nhân thọ và mất khả năng lao động do công ty cung cấp, sử dụng hợp lý các tài khoản tiết kiệm y tế (HSA), tận dụng dịch vụ pháp lý của công ty thường miễn phí, và tham gia các chương trình mua cổ phiếu nhân viên (ESPP). Cách tiếp cận toàn diện này biến lương bình thường thành của cải đáng kể qua nhiều thập kỷ.

Mâu thuẫn phong cách sống: Triệu phú tự lập thực sự sống ra sao

Nghiên cứu năm năm của Corley về những người giàu cho thấy một mẫu hình rõ ràng: triệu phú tự lập luôn thực hiện những hành vi mà phần lớn mọi người hiểu là có lợi nhưng cảm xúc thường cản trở. Sự nhất quán trong lối sống này xuất hiện xuyên suốt hàng trăm triệu phú tự lập trong mẫu nghiên cứu:

Thói quen hàng ngày của triệu phú tự lập:

• Đọc sách đều đặn về nhiều chủ đề
• Tập thể dục đều đặn
• Ăn uống lành mạnh, có chọn lọc
• Dậy sớm bắt đầu ngày làm việc hiệu quả
• Ngủ đủ (tối thiểu 7 tiếng mỗi đêm)
• Tham gia hoạt động tình nguyện, cộng đồng
• Đặt ra và theo đuổi mục tiêu ý nghĩa
• Thực hành lễ phép, lịch sự chuyên nghiệp

Mẫu hình này cho thấy rằng tích lũy của cải không phải là bí quyết bí ẩn mà là kết quả của kỷ luật sống toàn diện. Triệu phú tự lập ưu tiên sức khỏe, học hỏi liên tục, hướng tới mục tiêu và phục vụ người khác—và những ưu tiên này cộng hưởng cùng đầu tư, sự nghiệp để tạo ra thành công tài chính.

Hiểu rõ con đường đến sự giàu có tự lập của bạn

Tỷ lệ triệu phú tự lập—khoảng 80-85% tổng số triệu phú—chứng minh rằng thành công tài chính vẫn có thể đạt được qua nỗ lực cá nhân chứ không phải thừa kế. Con đường này đòi hỏi bắt chước các thói quen: tiết kiệm, tập trung vào đầu tư, ưu tiên lãi kép, đa dạng hóa thu nhập, giữ vững tài sản, tìm kiếm cố vấn, tối ưu hóa sự nghiệp và duy trì lối sống nhất quán. Thời gian dài—trung bình 32 năm—nhưng cơ chế vẫn dễ tiếp cận với bất kỳ ai sẵn sàng áp dụng các mô hình hành vi này. Sự tồn tại của hàng triệu triệu phú tự lập chứng minh tính khả thi của phương pháp xây dựng của cải dựa trên thống kê.