Xây dựng Đế chế Khai thác mỏ: Chiến lược kiểm soát các nguồn tài nguyên quan trọng của thế giới của Gina Rinehart

Gina Rinehart đã nổi lên là một trong những nhà đầu tư tài nguyên có ảnh hưởng nhất toàn cầu, quản lý danh mục đa dạng các loại hàng hóa từ quặng sắt truyền thống đến kim loại pin thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Tỷ phú người Úc, người thừa kế công ty Hancock Prospecting của cha từ đầu những năm 1990, đã biến nó từ một hoạt động khai thác quặng sắt đơn lẻ thành một tập đoàn tài nguyên đa quốc gia với các dự án trên sáu châu lục. Tài sản của bà—ước tính đạt AU$38,11 tỷ vào năm 2025—không chỉ phản ánh thành công trong lĩnh vực quặng sắt mà còn là sự chuyển hướng mạnh mẽ sang các vật liệu mà thế giới sẽ cần trong nhiều thập kỷ tới.

Nền tảng Quặng Sắt: Khởi đầu tất cả

Nguồn giàu ban đầu của Rinehart vẫn rất mạnh mẽ. Khi bà tiếp quản Hancock Prospecting năm 1993, công ty này đã mua lại các giấy phép khai thác Roy Hill, sau này trở thành hoạt động quặng sắt lớn nhất của Úc. Hiện nay, Roy Hill sản xuất từ 60 đến 70 triệu tấn quặng sắt mỗi năm và định giá công ty khoảng AU$15,6 tỷ—làm cho nó trở thành công ty tư nhân có giá trị lớn nhất của Úc.

Roy Hill không hoạt động đơn lẻ. Mỏ khai thác này là một phần của một liên minh quốc tế phức tạp gồm 15% cổ phần của Nhật Bản Marubeni, 12,5% của Hàn Quốc POSCO Holdings, và 2,5% của Trung Quốc Steel. Các đối tác nước ngoài này mua khoảng 28,75 triệu tấn quặng sắt mỗi năm, củng cố vị trí của Roy Hill như một nút cung cấp quan trọng trong thị trường thép toàn cầu.

Cụm quặng sắt đã mở rộng đáng kể. Năm 2024, Hancock Prospecting hoàn tất xây dựng mỏ quặng sắt McPhee, cách Roy Hill khoảng 100 km về phía bắc. Dự kiến sản xuất khoảng 10 triệu tấn mỗi năm trong vòng 15 năm khai thác, quặng của McPhee sẽ được vận chuyển bằng tàu chở hàng bằng đường bộ đến Roy Hill để xử lý và pha trộn cuối cùng. Việc mở rộng này hỗ trợ mục tiêu chiến lược lớn hơn của Hancock: duy trì sản lượng trong bối cảnh có thể xảy ra mất cân bằng cung cầu.

Ngoài Roy Hill còn có Hope Downs, hoạt động theo hình thức liên doanh 50/50 với tập đoàn khai thác Rio Tinto. Cụm mỏ này quản lý bốn mỏ khai thác lộ thiên và có công suất sản xuất hàng năm 47 triệu tấn—là một trong những trụ cột của nền tảng xuất khẩu quặng sắt của Úc. Hope Downs đã trải qua hơn một thập kỷ tranh chấp pháp lý liên quan đến tranh chấp về tiền bản quyền, nhưng dự án vẫn tiếp tục mang lại lợi nhuận đáng kể.

Phạm vi quặng sắt của Rinehart còn mở rộng qua Atlas Iron, công ty mà Hancock Prospecting mua lại năm 2018 với giá AU$427 triệu. Mặc dù khoản mua này mang lại giá trị vượt mong đợi: trong ba năm sau đó, Atlas tạo ra doanh thu 1,5 tỷ AU$ từ ba mỏ khai thác là Mount Webber, Sanjiv Ridge và Miralga Creek. Trong năm tài chính kết thúc tháng 6/2023, các hoạt động này đã trả cổ tức 222 triệu AU$ cho Hancock Prospecting. Đến giữa năm 2025, Hancock hợp nhất Roy Hill và Atlas Iron thành một thực thể gọi là Hancock Iron Ore, với tổng xuất khẩu khoảng 74 triệu tấn mỗi năm.

Khát vọng về thép của Rinehart không chỉ dừng lại ở khai thác quặng. Công ty còn sở hữu Northback Holdings, đang phát triển dự án than luyện thép Grassy Mountain tại Alberta, Canada—một bước thể hiện sự hiểu biết của bà về chuỗi cung ứng tích hợp. Phê duyệt khai thác cho Northback đã được cơ quan quản lý Alberta phê duyệt vào tháng 5/2025.

Chuyển hướng Khoáng Sản Quan Trọng: Lithium, Kim Loại Hiếm và Hơn Thế

Trong khi quặng sắt vẫn là nguồn tài sản truyền thống của Rinehart, các chiến lược đầu tư gần đây của bà cho thấy một tầm nhìn hoàn toàn khác biệt: định vị Hancock Prospecting trở thành một nhà chơi chính trong các vật liệu thiết yếu cho xe điện, hạ tầng năng lượng tái tạo và ứng dụng quốc phòng cao cấp. Chuyển hướng này sang các khoáng sản quan trọng, chủ yếu thực hiện từ 2023 đến 2025, đánh dấu sự định hướng chiến lược thứ hai trong sự nghiệp của bà.

Tham vọng Lithium Tăng tốc trên nhiều địa bàn

Lithium là trung tâm trong chiến lược mở rộng toàn cầu của Rinehart. Danh mục lithium của bà bao gồm các tài sản ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau trên các khu vực địa lý khác nhau, thể hiện cách tiếp cận tinh tế trong quản lý chu kỳ giá hàng hóa.

Tại Úc, cổ phần lithium chủ lực của Rinehart là Liontown Resources, trong đó Hancock Prospecting đã tích lũy 19,9% kể từ giữa năm 2023. Thời điểm này rất quan trọng: việc tích lũy nhanh chóng của Rinehart đã giúp Hancock chặn đứng đề xuất mua lại của nhà sản xuất lithium Mỹ Albemarle. Dù Albemarle sau đó đã bán 4% cổ phần vào tháng 1/2024, Liontown vẫn tiếp tục phát triển dự án Kathleen Valley tại Tây Úc. Sản xuất bắt đầu vào cuối tháng 7/2024 với hoạt động khai thác lộ thiên, tiếp theo là khai thác ngầm tại mỏ Mount Mann bắt đầu từ 2024. Dự kiến, hoạt động này sẽ cung cấp khoảng 500.000 tấn spodumene concentrate mỗi năm khi hoạt động đầy đủ công suất.

Trong một giao dịch song song, Rinehart tham gia vào việc mua cổ phần của Hancock trong Azure Minerals cùng với tập đoàn lithium khổng lồ SQM. Khi SQM ban đầu tuyên bố ý định mua toàn bộ Azure, Hancock đã nhanh chóng chiếm giữ 18,9% cổ phần vào tháng 10/2023. Điều này dẫn đến một thỏa thuận hợp tác: thay vì mua toàn bộ, Hancock và SQM hợp tác trong một thỏa thuận đồng phát triển trị giá 1,7 tỷ AU$ cho dự án lithium đang trong giai đoạn thăm dò Andover tại khu vực West Pilbara của Tây Úc. Giao dịch này hoàn tất vào tháng 5/2024.

Ngoài ra, Hancock còn tham gia vào việc huy động vốn 70,2 triệu AU$ cho Delta Lithium vào tháng 11/2023, nắm giữ 10,65% cổ phần. Dự án lithium-gold Mount Ida của Delta nằm cạnh dự án magnetit Mount Bevan của Hancock, gợi ý khả năng hợp tác trong các hoạt động khai thác tương lai.

Tiếp cận lithium quốc tế đến từ Vulcan Energy Resources tại Đức, nơi Hancock nắm giữ 7,5% cổ phần—đặt công ty này vào vị trí cổ đông lớn thứ hai. Dự án lithium Zero Carbon của Vulcan tại thung lũng Upper Rhine là dự án sản xuất lithium chính đầu tiên của châu Âu, nhằm cung cấp cho ngành sản xuất xe điện của lục địa này. Đến tháng 11/2024, Vulcan đã đạt sản xuất thương mại đầu tiên tại nhà máy tối ưu hóa hydroxide lithium. Gần đây nhất, tháng 5/2025, Vulcan bắt đầu khoan địa nhiệt cho dự án mở rộng Phase 1 Lionheart tại Landau, Đức, nhằm bổ sung 24 giếng sản xuất và tiêm lại.

Chiến lược Kim Loại Hiếm: Vị trí Ngoài Trung Quốc

Các khoản đầu tư vào kim loại hiếm của Rinehart phản ánh chiến lược xây dựng chuỗi cung ứng không phải Trung Quốc cho các vật liệu quan trọng trong sản xuất tiên tiến, quốc phòng và năng lượng tái tạo. Bà đã xây dựng vị thế trong ba nhà sản xuất hoạt động hoặc gần hoạt động: Arafura Rare Earths, MP Materials và Lynas Rare Earths.

Arafura Rare Earths là cổ phần kim loại hiếm nền tảng của Hancock. Tháng 12/2022, công ty của Rinehart đầu tư để nắm giữ 10% cổ phần và trở thành cổ đông lớn nhất của Arafura. Dù giá kim loại hiếm gặp nhiều khó khăn, Arafura đã huy động thành công gần AU$1,5 tỷ vay nợ cho dự án Nolans giai đoạn nâng cao tại Northern Territory của Úc vào giữa 2024.

Vị thế của Rinehart trong các nhà sản xuất kim loại hiếm hoạt động đến tháng 4/2024, khi Hancock đồng thời mua cổ phần của MP Materials và Lynas Rare Earths—các bước này được thực hiện trong cùng một tuần. Ngày 9/4, Hancock mua 5,3% cổ phần của MP Materials, nhà vận hành cơ sở khai thác và chế biến kim loại hiếm tích hợp duy nhất tại Bắc Mỹ, đặt tại Mountain Pass, California. Một tuần sau, Hancock mua 5,82% cổ phần của Lynas Rare Earths, nhà sản xuất kim loại hiếm lớn nhất ngoài Trung Quốc, vận hành mỏ Mount Weld tại Tây Úc và có các hoạt động chế biến tại Malaysia cùng mở rộng công suất ở Texas.

Các giao dịch mua cùng lúc này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh các cuộc thảo luận sáp nhập giữa Lynas và MP Materials bị đình trệ vào tháng 2/2024. Các nhà quan sát thị trường cho rằng sự tham gia đồng thời của Rinehart có thể thúc đẩy các cuộc thảo luận hợp nhất mới. Đến tháng 11/2024, Rinehart nâng cổ phần của mình trong MP Materials lên 8,5%, làm tăng khả năng cho một vụ sáp nhập trong tương lai. Trong Lynas, bà nâng vị thế của mình lên 7,14% vào tháng 7/2024, rồi đến 8,21% vào tháng 1/2025.

Ở giai đoạn thăm dò, Hancock đã đầu tư trước IPO vào Brazilian Rare Earths năm 2023, mua 5,85% cổ phần. Công ty này sau đó niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Úc vào tháng 12 cùng năm và đang phát triển dự án Rocha da Rocha quy mô vùng tại Bahia, nơi đã xác định được hàm lượng oxit kim loại hiếm vượt quá 40%.

Mở Rộng Địa Lý: Vành đai Đồng-Gold Ecuador và Hơn Thế

Chiến lược của Rinehart ngày càng nhấn mạnh đa dạng hóa địa lý để phòng ngừa rủi ro theo vùng và theo loại hàng hóa. Ecuador đã trở thành điểm trọng tâm, nơi bà đã định vị Hancock qua công ty con Hanrine Ecuadorian Exploration and Mining trong nhiều cơ hội về đồng và vàng.

Tháng 3/2024, Hanrine mua 49% cổ phần trong sáu giấy phép khai thác với giá AU$186,4 triệu, hợp tác với công ty khai thác nhà nước Ecuador là ENAMI. Các giấy phép này bao quanh dự án đồng molypden Llurimagua bị đình trệ ở miền Bắc Ecuador. Cùng tháng đó, Hanrine đàm phán thỏa thuận khai thác với nhà thăm dò Titan Minerals để sở hữu tới 80% dự án đồng vàng Linderos, dựa trên chi tiêu thăm dò tối thiểu AU$120 triệu. Khoản đầu tư ban đầu của Hanrine vào Titan là AU$2 triệu để sở hữu 5%, nhưng cấu trúc earn-in cho phép Hancock tăng kiểm soát khi phát triển dự án.

Vị thế Ecuador của Hancock đặt cạnh các tập đoàn khai thác lớn khác như Barrick Mining, Zijin Mining và Anglo American—tất cả đều theo đuổi các vị trí chiến lược trong vành đai đồng vàng của dãy Andes.

Đa dạng Hóa Năng Lượng: Dầu khí, Khí tự nhiên và Tương lai

Rinehart cũng đã nắm giữ cổ phần đáng kể trong lĩnh vực khí tự nhiên và dầu khí trong nước của Úc, phản ánh nhận thức rằng thời gian chuyển đổi năng lượng còn dài và hạ tầng năng lượng dài hạn sẽ cần trong nhiều thập kỷ.

Tháng 2/2023, Hancock Prospecting mua lại toàn bộ Warrego Energy với giá AU$0,36/cổ, kết thúc quá trình đấu thầu kéo dài và thành lập liên doanh 50/50 với nhà vận hành Strike Energy tại mỏ khí đốt trên đất liền West Erregulla gần Perth, Tây Úc. Tháng 8/2024, West Erregulla nhận giấy phép khai thác, dự kiến giai đoạn 1 sẽ cung cấp 87 terajoules/ngày.

Thông qua công ty con Hancock Energy, Rinehart nắm giữ 49,9% cổ phần của Senex Energy, liên doanh với POSCO của Hàn Quốc (50,1%), kiểm soát các dự án khí tự nhiên Atlas và Roma North tại Queensland. Hancock và POSCO mua lại Senex năm 2022, Rinehart góp vốn AU$440,89 triệu. Liên doanh này bắt đầu dự án mở rộng trị giá 1 tỷ AU$, dự kiến cung cấp 60 petajoules khí tự nhiên mỗi năm cho thị trường phía đông của Úc vào cuối 2025—tương đương hơn 10% nhu cầu khu vực. Sản xuất từ dự án mở rộng bắt đầu vào cuối tháng 11/2024.

Ngoài ra, Hancock còn là cổ đông thứ tư lớn nhất của Lakes Blue Energy (trước đây là Lakes Oil) qua công ty con Timeview Enterprises, nắm giữ 4,63% cổ phần.

Vào cuối tháng 10/2024, Rinehart đã hỗ trợ tài chính cho công ty khai thác đa dạng Mineral Resources (MinRes), mua lại danh mục dầu khí của họ. Giao dịch hoàn tất vào tháng 12/2024 với khoản trả ban đầu AU$780 triệu, có thể tăng thêm đến AU$327 triệu tùy theo hiệu quả hoạt động. Giao dịch này bao gồm hai giấy phép thăm dò tại các lưu vực Perth và Carnarvon cùng các dự án tiềm năng Moriarty Deep và Erregulla. Các công ty còn thành lập liên doanh 50/50 cho các giấy phép còn lại của MinRes và tái cấu trúc hoạt động để chia sẻ giàn khoan lớn nhất của Úc.

Tài Sản Nông Nghiệp và Dòng Doanh Thu Potash

Ngoài khai thác truyền thống, danh mục của Rinehart còn bao gồm các trang trại chăn nuôi cao cấp trên khắp Australia và quyền thu nhập từ dự án potash Woodsmith đang phát triển tại Vương quốc Anh. Khoản đầu tư ban đầu của Hancock Prospecting vào Sirius Minerals năm 2016 là AU$380,6 triệu, mang lại 5% quyền thu nhập từ 13 triệu tấn phân bón đầu tiên, cộng thêm 1% sau đó, cùng với quyền xuất khẩu 20.000 tấn mỗi năm.

Tuy nhiên, tiến trình dự án Woodsmith đã kéo dài do Anglo American—đơn vị đã mua lại dự án—đã điều chỉnh tiến độ phát triển sau một vụ sáp nhập thất bại với tập đoàn BHP.

Luận Điểm Đầu Tư và Ảnh Hưởng Thị Trường

Danh mục của Rinehart thể hiện một luận điểm chiến lược rõ ràng: đa dạng hóa khỏi tập trung vào một loại hàng hóa hoặc một khu vực địa lý duy nhất, đồng thời xây dựng vị thế trong các vật liệu thiết yếu cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Khả năng của bà trong việc phân bổ vốn qua các dự án đang trong giai đoạn thăm dò (Brazilian Rare Earths), giai đoạn phát triển (Arafura, Liontown) và các mỏ vận hành (Roy Hill, Mount Weld) cho thấy khả năng quản lý danh mục tinh vi qua các chu kỳ giá hàng hóa khác nhau.

Các quyết định đầu tư gần đây của bà—đặc biệt là các bước nhanh chóng cùng lúc trong lĩnh vực kim loại hiếm và việc mua vị thế chặn của Liontown—cho thấy sự tham gia tích cực vào các kịch bản kiểm soát doanh nghiệp. Mô hình này cho thấy Rinehart không chỉ tìm kiếm lợi nhuận thụ động mà còn định vị Hancock Prospecting trở thành một tiếng nói có ảnh hưởng trong việc hợp nhất các chuỗi cung ứng phân mảnh của các khoáng sản quan trọng.

Đối với các nhà đầu tư theo dõi các xu hướng hàng hóa và ngành khai thác, các bước đi của Gina Rinehart cung cấp một chỉ báo giá trị về nơi dòng vốn tin tưởng sẽ tập trung dài hạn. Việc bà tích lũy chiến lược các tài sản ngoài Trung Quốc, nhấn mạnh vào khả năng chế biến (không chỉ khai thác quặng thô), và đa dạng hóa địa lý cho thấy niềm tin rằng trong những thập kỷ tới, các công ty tài nguyên tích hợp, đa dạng sẽ được đền đáp xứng đáng khi có khả năng đảm bảo các vật liệu cần thiết cho cả sản xuất truyền thống lẫn công nghệ xanh mới nổi.

Chỉ riêng năm 2024, Hancock Prospecting đã báo cáo lợi nhuận 5,6 tỷ AU$, tăng 10% so với năm trước—chứng minh khả năng tạo dòng tiền lớn để tài trợ cho luận điểm đầu tư mở rộng của Rinehart. Với kho dự trữ này và khả năng thực thi đã được chứng minh trên nhiều loại hàng hóa và địa bàn, tỷ phú khai khoáng người Úc dường như đang ở vị trí để tiếp tục là một thế lực đáng gờm trong phát triển tài nguyên toàn cầu trong nhiều năm tới.