Tại sao Elon Musk Không phải người Hà Lan: Phân tích di sản Anh và mối liên hệ bất ngờ với Tolkien

Khi các cuộc thảo luận về xuất thân của Elon Musk được đưa ra, một hiểu lầm phổ biến thường xuất hiện—rằng ông đến từ một gia đình gốc Hà Lan hoặc người Afrikaner. Cuối tháng 1 năm 2024, CEO của Tesla và SpaceX đã lên mạng xã hội để đính chính sự thật về dòng tổ tiên của mình. Lời làm rõ của ông đã gợi ra một phát hiện thú vị: gốc rễ của ông bắt nguồn từ những người định cư gốc Anh và người Anh quốc, tương tự như di sản của nhà văn được yêu mến J.R.R. Tolkien, người cũng được sinh ra ở Nam Phi.

“Chỉ xin chỉnh nhẹ: Tôi thuộc nền tảng gốc Anh/English, không phải nền tảng Afrikaner (tương tự như JRR Tolkien, người cũng được sinh ra ở Nam Phi),” Musk đã đăng tải, cắt ngang nhiều năm hiểu lầm về bản sắc văn hóa và dòng dõi tổ tiên của ông.

Sự chia rẽ giữa người Anh và người Afrikaner: Di sản của Musk thực sự có ý nghĩa gì

Hiểu vì sao sự phân biệt này quan trọng đòi hỏi phải đi sâu vào lịch sử và nhân khẩu học của Nam Phi. Thuật ngữ “Afrikaner” dùng để chỉ hậu duệ của những người định cư gốc Hà Lan, Đức và Pháp từ thế kỷ 17, chủ yếu nói tiếng Afrikaans và phát triển một bản sắc văn hóa riêng biệt. Lịch sử của họ gắn chặt với các giai đoạn thuộc địa và thời kỳ apartheid ở Nam Phi, tạo nên một thế giới quan và khuôn khổ xã hội đặc thù.

Trái ngược hoàn toàn, người Nam Phi gốc Anh—nhóm mà Musk thuộc về—truy ngược tổ tiên của họ về các người định cư gốc Anh vào thế kỷ 19. Họ chủ yếu nói tiếng Anh và duy trì mối liên hệ văn hóa chặt chẽ hơn với nước Anh. Đây không chỉ là khác biệt về ngôn ngữ; đó là sự khác biệt căn bản về trải nghiệm lịch sử, truyền thống gia đình và các giá trị văn hóa. Bối cảnh của Musk đưa ông vào truyền thống người Nam Phi gốc Anh này, chứ không phải truyền thống người Afrikaner có nguồn gốc từ Hà Lan.

Sự khác biệt giữa hai cộng đồng này trong lịch sử đã rất đáng kể trong xã hội Nam Phi, ảnh hưởng đến mọi thứ từ giáo dục đến các nhóm giao tiếp xã hội cho đến quan điểm chính trị. Bằng việc làm rõ về dòng dõi của mình, Musk về cơ bản đã đặt lại vị trí của mình trong khuôn khổ đó—nhấn mạnh rằng gốc rễ gia đình ông nằm ở làn sóng nhập cư gốc Anh vào thế kỷ 19, chứ không phải làn sóng thuộc địa Hà Lan trước đó.

Một câu chuyện chung: Vì sao Musk và Tolkien đều truy nguồn gốc Anh đến Nam Phi

Điều khiến phần đính chính của Musk đặc biệt hấp dẫn là sự song hành ông tạo ra với J.R.R. Tolkien, một trong những nhà văn được mến mộ nhất thế giới. Cả hai người đều có một mối liên hệ bất ngờ: họ được sinh ra ở Nam Phi nhưng lại mang dòng di sản gốc Anh. Tolkien, sinh năm 1892 ở Bloemfontein trong gia đình cha mẹ người Anh, đã trải qua thời thơ ấu ở Nam Phi trước khi gia đình chuyển đến Anh khi ông còn nhỏ—một mẫu hình sau này sẽ phản chiếu trong quỹ đạo cuộc đời của chính Musk.

Musk được sinh ra tại Pretoria, thủ đô hành chính của Nam Phi, vào ngày 28 tháng 6 năm 1971, cũng trong một gia đình có gốc rễ từ Anh. So sánh với Tolkien dường như là có chủ đích, vì Musk là một người hâm mộ nổi tiếng các tác phẩm của tác giả. Ông thường xuyên trích dẫn Tolkien trên mạng xã hội và đã từng nói rằng tác phẩm văn học của tác giả này còn đóng vai trò trong đời sống lãng mạn cá nhân của ông—được cho là có ảnh hưởng đến mối quan hệ của ông với bạn đời cũ Grimes. Dòng di sản văn hóa được chia sẻ này dường như tạo được sự cộng hưởng sâu sắc nơi Musk, mang lại cho ông một cảm giác đồng tộc lịch sử với một “người khổng lồ” trí tuệ.

Liên hệ với Tolkien cũng bổ sung thêm một lớp chiều sâu về sự tinh tế văn hóa cho tuyên bố nhận mình của Musk. Thay vì chỉ đơn giản nêu di sản gốc Anh, việc viện dẫn Tolkien—một nhân vật được ngưỡng mộ trên toàn thế giới vì thiên tài văn chương—gắn bối cảnh dòng dõi của ông với thành tựu trí tuệ và sự tinh luyện văn hóa. Đó là một cách khéo léo để đóng khung xuất thân của ông như một phần của một truyền thống đáng kính.

Hiểu sự khác biệt: Người định cư Hà Lan, bản sắc Afrikaner và người Nam Phi gốc Anh

Nền tảng lịch sử của hai cộng đồng này kể một câu chuyện hấp dẫn về quá khứ của Nam Phi. Người Hà Lan đến trước, vào thế kỷ 17, thiết lập các khu định cư và cuối cùng phát triển ngôn ngữ Afrikaans. Nhiều thế kỷ sau, vào thế kỷ 19, sự đô hộ của người Anh mang đến các người định cư nói tiếng Anh, những người đã thiết lập các cộng đồng, thiết chế và thực hành văn hóa của riêng mình.

Hai nhóm này, dù cùng tồn tại trong một quốc gia, đã phát triển những bản sắc rất khác nhau. Người Afrikaner được biết đến với sự bảo thủ tôn giáo, truyền thống nông nghiệp, và cuối cùng là vai trò của họ trong chính trị Nam Phi, đặc biệt trong thời kỳ apartheid. Người Nam Phi gốc Anh thường duy trì mối liên hệ chặt chẽ hơn với nước Anh, theo học các trường kiểu Anh và tham gia các truyền thống văn hóa của Anh. Ngôn ngữ của họ phân kỳ, vòng xã hội của họ hiếm khi chồng lấn, và các câu chuyện lịch sử của họ phát triển tách biệt.

Với một người như Musk, việc là người Nam Phi gốc Anh thay vì Afrikaner mang lại những hàm ý lịch sử khác nhau. Điều đó có nghĩa là câu chuyện gia đình ông không đặt trọng tâm vào di sản thuộc địa của người Hà Lan hay các chính trị thời apartheid đã gắn liền đến vậy với bản sắc Afrikaner. Thay vào đó, nó đặt ông vào trong một cộng đồng hướng về phía Đông theo nước Anh, nói tiếng Anh như ngôn ngữ mẹ đẻ, và duy trì các truyền thống thể chế kiểu Anh. Bối cảnh này trở nên quan trọng để hiểu thế giới quan của Musk và những giá trị văn hóa mà ông có thể đã thừa hưởng từ gia đình mình.

Bài blog của Casey Handmer, được cho là đã khiến Musk đăng tweet, ban đầu đã mô tả ông là đến từ một gia đình Afrikaner ở Nam Phi thời apartheid—một mô tả mà Musk cảm thấy cần phải được đính chính. Handmer đã gợi ý rằng việc hiểu bối cảnh này cần có ngữ cảnh để nắm bắt quan điểm và công việc của Musk. Phản hồi của Musk cho thấy rằng việc có đúng khung cảnh văn hóa quả thực rất quan trọng—bởi vì việc là người Nam Phi gốc Anh kể một câu chuyện khác với việc là Afrikaner.

Từ Pretoria tới các vì sao: Những năm đầu của Musk đã định hình hành trình như thế nào

Thời thơ ấu của Musk ở Pretoria, dù mang dấu ấn di sản gốc Anh, không hề có màu sắc lý tưởng hoặc được đặc quyền theo các tiêu chuẩn hiện đại. Hồ sơ tiểu sử của ông nêu chi tiết một tuổi thơ đầy thách thức, bao gồm việc tham gia vào một trải nghiệm mà chính Musk mô tả là kiểu “Lord of the Flies” (Chúa tể của ruồi) mang tính bán quân sự—một trại sinh tồn nơi hoang dã khắc nghiệt khi ông 12 tuổi. Những trải nghiệm hình thành này đã định hình sự bền bỉ và cách tiếp cận phi truyền thống của ông với cuộc sống lẫn công việc kinh doanh.

Có một khía cạnh khác trong câu chuyện Nam Phi của Musk cũng đã tạo ra những suy đoán kéo dài: tin đồn về cha ông, Errol Musk, và cáo buộc liên quan đến một mỏ ngọc lục bảo ở Nam Phi. Musk đã nhiều lần bác bỏ câu chuyện này, bày tỏ sự bực bội về cái mà ông gọi là “chuyện cái mỏ ngọc lục bảo giả” và đặt câu hỏi liệu sự liên quan đó có thực sự từng tồn tại hay không. Lời đồn dai dẳng này trái ngược với sự sẵn sàng của ông trong việc thảo luận công khai về các khía cạnh khác trong bối cảnh của mình, gợi ý rằng nó là một nguồn gây khó chịu đặc biệt.

Điều rõ ràng là gốc rễ của Musk ở Nam Phi—dù là người Anh hay người Afrikaner—phức tạp hơn rất nhiều so với một bản sắc văn hóa đơn giản. Chúng liên quan đến việc vượt qua một tuổi thơ đầy khó khăn, xoay xở trong một xã hội đang chuyển tiếp, và cuối cùng là tự mình vươn lên một sân khấu toàn cầu. Hành trình của ông từ Pretoria trở thành một trong những doanh nhân có ảnh hưởng nhất thế giới vượt ra khỏi các nhóm danh mục về di sản, nhưng hiểu đúng bối cảnh văn hóa thực sự của ông lại cung cấp một ngữ cảnh hữu ích để thấy được vì sao ông lại nhìn thế giới theo cách ông đã làm.

Bằng việc làm rõ rằng ông mang di sản gốc Anh và tiếng Anh, chứ không phải gốc Hà Lan hay Afrikaner, Musk mời chúng ta suy nghĩ lại để nhìn nhận câu chuyện của ông. Đó là một lời nhắc rằng bản sắc—dù là bản sắc cá nhân, văn hóa hay lịch sử—đều quan trọng trong cách chúng ta hiểu về một con người và quỹ đạo của họ. Và bằng cách gắn di sản của mình với Tolkien, Musk đặt mình vào trong một dòng dõi đáng kính của truyền thống văn hóa và trí tuệ gốc Anh, ngay cả khi ông đang tự mình tạo ra một con đường hoàn toàn mới trong công nghệ và khám phá không gian.