325káo cáo phi nông nghiệp tháng 3: Những vết nứt cấu trúc che giấu dưới “số liệu đẹp”

Bộ Lao động Mỹ công bố báo cáo việc làm tháng 3 vượt xa dự kiến vào thứ Sáu, thị trường giảm đặt cược vào việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ hạ lãi suất trong năm nay, giá trái phiếu chính phủ Mỹ giảm, đẩy lợi suất tăng từ 3 đến 5 điểm cơ bản, trong đó lợi suất trái phiếu 2 năm nhạy cảm với chính sách dẫn đầu đà tăng. Thị trường dự đoán xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tháng 4 là 99.5%, tháng 6 là 97.5% (trước khi công bố là 91.7%).
Tuy nhiên, phân tích sâu báo cáo này lại cho thấy một bức tranh cực kỳ mơ hồ: bề ngoài, hoạt động tuyển dụng bất ngờ tăng mạnh, dường như tuyên bố về khả năng chống chịu của nền kinh tế; nhưng bên dưới lớp vỏ dữ liệu, chất lượng thị trường lao động còn trống rỗng, các yếu tố tạm thời chi phối và tỷ lệ thất nghiệp ẩn tăng, vẽ nên một bức tranh nền tảng yếu ớt về cấu trúc.

Một, “kỹ thuật” phục hồi sau 178k
Số việc làm mới trong tháng 3 đạt 178k, vượt xa dự kiến của thị trường là 60k, lập mức cao nhất kể từ tháng 12 năm 2024. Tỷ lệ thất nghiệp cũng giảm nhẹ từ 4.4% xuống 4.3%. Tuy nhiên, phân tích sâu ngành nghề cho thấy, sự “mạnh mẽ” này phần lớn bắt nguồn từ phản ứng kỹ thuật do các sự kiện đặc biệt gây ra, chứ không phải do nhu cầu nội tại mở rộng.
Trong số các vị trí tuyển dụng mới tháng này, ngành chăm sóc sức khỏe đóng góp 76k việc, trong đó khoảng 35k là do các nhân viên quay trở lại làm việc sau đình công trước đó. Đồng thời, ngành xây dựng ghi nhận 26k việc mới, chủ yếu phản ánh sự phục hồi theo mùa sau đợt thời tiết cực lạnh tháng 2. Chỉ riêng hai lĩnh vực này đã chiếm hơn 50% tổng tăng trong tháng. Ngược lại, số việc làm của chính phủ liên bang liên tục “chảy máu”, giảm 18k so với tháng trước, hoạt động tài chính và vận tải kho bãi cũng thể hiện sự trì trệ.

Hai, lo ngại về mất thu nhập và giảm giờ làm
Nếu tổng số tuyển dụng là “bề nổi”, thì lương và giờ làm lại là “bên trong” để đo lường sức mua của người lao động và niềm tin của doanh nghiệp. Trung bình tiền lương theo giờ tháng 510kăng chậm lại còn 3.5% so với cùng kỳ, thấp hơn dự kiến 3.7%. Điều đáng chú ý hơn là số giờ làm trung bình tuần đã giảm nhẹ xuống còn 34.2 giờ.
Sự yếu đi của cả hai yếu tố này đồng nghĩa với việc tổng thu nhập thực tế của người lao động đang bị xói mòn một cách âm thầm. Trong bối cảnh lạm phát vẫn còn dai dẳng, áp lực này có thể dự báo cho sự suy yếu của chi tiêu tiêu dùng trong tương lai.

Ba, người tìm việc biến mất: tỷ lệ thất nghiệp bị phân mảnh
Việc giảm tỷ lệ thất nghiệp (4.3%) trên giấy tờ đã làm yên lòng thị trường, nhưng khảo sát hộ gia đình lại hé lộ những lo ngại sâu xa hơn. Dữ liệu cho thấy số người tìm việc “hoang mang” tăng thêm 144k lên 510k, trong khi số lực lượng lao động phụ thuộc (sẵn sàng làm việc nhưng chưa tìm việc gần đây) cũng tăng 325k.
Vì những lao động này đã ngừng tích cực tìm việc, nên họ không được tính vào tử số của tỷ lệ thất nghiệp chính thức, tạo thành một “hồ thất nghiệp ẩn” bị pha loãng. Thêm vào đó, số người thất nghiệp dài hạn tăng 322k so với cùng kỳ, chiếm tỷ lệ 25.4% tổng số thất nghiệp, cho thấy tính linh hoạt của thị trường lao động đang bị tắc nghẽn.

Tư duy lạnh của Phố Wall: 15k mới là thực chất
Nick Timiraos, “người phát ngôn” của Fed, chỉ ra rằng, nếu loại bỏ các biến động theo mùa trong ba tháng đầu năm, trung bình mỗi tháng trong sáu tháng qua chỉ có khoảng 15k việc làm mới. Con số này thấp hơn nhiều so với trung bình từ năm 2026 trở lại đây là 68k, phản ánh xu hướng giảm thực sự của thị trường lao động.
Cùng lúc, các tổ chức như Goldman Sachs cảnh báo rằng, các xung đột địa chính trị (như chiến tranh Iran) thường có tác động trì hoãn từ 4 đến 8 tuần. Dữ liệu khảo sát tháng 3 dựa trên giai đoạn đầu tháng, khi tác động của nguồn cung chưa phản ánh rõ trong tâm lý tuyển dụng, điều này có nghĩa là thiệt hại thực tế dự kiến sẽ xuất hiện trong dữ liệu tháng 4 và tháng 5.

Kết luận: “bẫy” giả mạnh mẽ của Fed
Báo cáo này tạo ra ảo tưởng “giả mạnh” trong lộ trình hạ lãi suất: con số 17.8 vạn đủ để các quan chức Fed có lý do giữ nguyên chính sách, thậm chí đẩy thị trường định giá gần như bằng không khả năng hạ lãi trong tháng 4.
Tuy nhiên, sự giả tạo này dựa trên các yếu tố tạm thời và dữ liệu điều chỉnh giảm (dữ liệu tháng 2 đã được điều chỉnh giảm xuống -133k), không thể che giấu xu hướng yếu của nền tảng. Áp lực lạm phát và tác động của việc làm do chiến tranh mang lại có thể chỉ rõ hơn qua dữ liệu tháng 4—5. Đối với chủ tịch mới của Fed, điều này đồng nghĩa với việc phải cân nhắc khó khăn giữa tăng trưởng chậm lại và tính dai dẳng của lạm phát — ngay cả khi chọn cách tiếp tục chờ đợi, cũng không còn là giải pháp tối ưu, khó có thể làm dịu lo ngại về rủi ro “lạm phát đình trệ”.