Khi bắt đầu tìm hiểu về crypto, bạn sẽ gặp rất nhiều thuật ngữ đặc biệt. Hai trong số đó — short và long — xuất hiện ở khắp mọi nơi, đặc biệt khi nói về giao dịch. Nhưng chúng thực sự có ý nghĩa gì và làm thế nào để kiếm lời từ chúng? Cùng tìm hiểu nhé.

Thực ra, nguồn gốc của các thuật ngữ này không ai rõ chính xác. Tuy nhiên, một trong những lần đề cập đầu tiên về short và long trong giao dịch được ghi nhận từ năm 1852 trong một tạp chí. Theo một giả thuyết, tên gọi liên quan đến chính quá trình giao dịch. Long là khi bạn chờ giá tăng. Thường thì điều này mất thời gian, nên vị thế gọi là 'dài'. Short ngược lại, khi bạn đặt cược vào giảm giá. Điều này thường diễn ra nhanh hơn, do đó gọi là 'ngắn'.

Bây giờ, đến phần chính. Long là khi bạn mua một tài sản, hy vọng giá của nó sẽ tăng lên. Ví dụ, bạn thấy Bitcoin giá $30000 và nghĩ: 'Chỉ sau một thời gian nữa, giá sẽ đạt $40000'. Bạn chỉ cần mua và chờ đợi. Lợi nhuận là chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Đơn giản và rõ ràng.

Short hoạt động ngược lại. Bạn cho rằng tài sản đang bị định giá quá cao và sẽ giảm giá. Lúc này, sàn giao dịch tham gia — bạn mượn tài sản cần thiết từ họ, bán ngay theo giá hiện tại, rồi chờ giá giảm, mua lại cùng số lượng đó với giá thấp hơn và trả lại sàn. Chênh lệch chính là lợi nhuận của bạn. Nghe có vẻ phức tạp, nhưng trên thực tế, điều này chỉ cần một cú nhấp chuột trong phần mềm giao dịch.

Trên thị trường có hai loại nhà đầu tư — bò (bulls) và gấu (bears). Bò tin rằng thị trường sẽ tăng, nên mở vị thế long và mua vào. Họ như thể 'đẩy' giá lên bằng sừng của mình. Gấu, ngược lại, chờ giảm giá, mở vị thế short và bán ra. Họ 'đẩy' giá xuống, khiến giá giảm. Đó chính là nguồn gốc của tên gọi.

Còn có một khái niệm nữa là hedge — là khi bạn mở các vị thế đối lập để tự bảo vệ. Ví dụ, bạn mua hai Bitcoin nhưng không chắc chắn giá sẽ tăng. Đồng thời, bạn mở short 1 Bitcoin. Nếu giá giảm, khoản lỗ từ long sẽ được bù đắp bởi lợi nhuận từ short. Đây không phải là bảo vệ hoàn toàn, nhưng giúp giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, để có 'bảo hiểm' này, bạn phải trả phí — lợi nhuận tiềm năng sẽ giảm đi.

Để mở short và long, người ta dùng hợp đồng tương lai (futures). Đây là các hợp đồng cho phép kiếm lời dựa trên biến động giá mà không cần sở hữu tài sản thực sự. Trong thị trường crypto, phổ biến có hai loại: hợp đồng vô thời hạn (không có ngày hết hạn) và hợp đồng kỳ hạn (khi bạn nhận về chênh lệch giá chứ không phải tài sản). Để giữ vị thế, bạn phải trả phí tài chính — là chênh lệch giữa giá trên thị trường giao ngay và hợp đồng tương lai.

Một trong những rủi ro là thanh lý (liquidation). Là khi vị thế của bạn bị đóng buộc do giá biến động mạnh và số tiền ký quỹ không đủ. Thường sẽ có cảnh báo margin call — yêu cầu bổ sung tiền. Nếu không làm, vị thế sẽ tự động bị đóng. Để tránh điều này, cần quản lý rủi ro đúng cách và kiểm soát liên tục các vị thế mở.

Tóm lại: short và long là những công cụ chính để đầu cơ trên thị trường crypto. Chúng cho phép kiếm lời cả khi giá tăng lẫn giảm. Nhà đầu tư bullish mở long, nhà đầu tư bearish mở short. Sử dụng hợp đồng tương lai và đòn bẩy, bạn có thể tăng lợi nhuận tiềm năng, nhưng cũng phải nhớ rằng rủi ro sẽ tăng theo tỷ lệ. Điều quan trọng là không quên margin call và thanh lý, kiểm soát tốt số tiền ký quỹ và không tự mãn về khả năng của mình.